KİŞİLİK BOZUKLUKLARI NEDİR, NEDEN OLUŞUR ?

Kişilik Bozuklukları ve Nevrotik Bozuklukların Karşılaştırmalı Analizi

Kişilik bozuklukları, psikoloji biliminde en iyi nevrotik bozukluklar ile karşılaştırmalı olarak ele alındığında anlaşılabilmektedir. Nevrotik bozukluklar sınıflamasında yer alan bireyler, içinde bulundukları sorunların veya yaşadıkları semptomların tamamen farkındadırlar. Bu kişiler, yaşadıkları bu durumlardan derin bir rahatsızlık duyarlar ve çözüm arayışı içerisindedirler.

Kişilik bozukluklarında ise durum oldukça farklıdır; bu bireylerde kalıplaşmış ve tamamen karaktere dönüşmüş davranışlar söz konusudur. Kişinin sergilediği bu davranışlar artık benliğinin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Bu nedenle, söz konusu davranışlar kişi için rahatsız edici bir nitelik taşımaz ve birey bunları doğal karşılar.

Davranış Kalıpları ve Benlik Farkındalığı

Örneğin, antisosyal kişilik bozukluğu yaşayan bir birey, herhangi bir pişmanlık duymadan başkalarının haklarını ihlal edebilir ve toplumsal kurallara uymayabilir. Bu kişiler aniden saldırgan davranışlar sergileyebilir, anlık doyumlarını ertelemekte güçlük çeker ve sorumluluk almaktan kaçınırlar. Tüm bu özellikler benliğin bir parçası olduğu için, kişi çoğu zaman bu davranışların normal dışı olduğunun farkında değildir.

Kişi, yaptığı eylemlerin karşı tarafın hakkını gasp etmek olmadığını veya saldırganlık içermediğini, aksine son derece doğal olduğunu düşünür. Bu bireyler, ancak sergiledikleri davranışlar çevreyle ciddi bir çatışmaya neden olduğunda durumu fark ederler. Bu tür yüzleşme anlarında kişi, sahip olduğu özelliklerin farkına vararak rahatsızlık ve acı duymaya başlar.

Nevrotik ve Kişilik Bozukluğu Arasındaki Yapısal Farklar

Nevrotik bireyler ile kişilik bozukluğu olan bireyler arasındaki en belirgin farklar şunlardır:

• Farkındalık: Nevrotik kişiler uyumsuz davranışlarının farkındadır; kişilik bozukluğu olanlar ise davranışlarının problemli olduğunu genellikle kabul etmezler.
• Değişim Çabası: Nevrotik kişi problemlerinden kurtulmak için çaba harcarken, kişilik bozukluğu olan kişi ikna edilmeye dirençlidir.
• Çatışma Yönetimi: Her iki grupta da bilinçaltı çatışmaları mevcuttur ancak bu çatışmaların dışa vurumu farklılık gösterir.

Bilinçaltı Çatışmaları ve Eyleme Dökme Eğilimi

Nevrotik bozukluklarda bilinçaltı çatışmaları; obsesyon, fobi veya histeri gibi semptomlar şeklinde ortaya çıkar. Buna karşın, kişilik bozukluğu gösteren bir birey bu çatışmaları "eyleme dökme" eğilimindedir. Bu durum, iki grup arasındaki en temel psikodinamik farklardan biridir.

Örneğin, nevrotik bir birey saldırganlık dürtülerinden kaynaklanan çatışmalarını fobik veya obsesif bir semptom geliştirerek bastırabilir. Ancak antisosyal kişilik bozukluğu olan bir kişi, çatışmanın yarattığı anksiyeteden kurtulmak için doğrudan zarar verici bir eyleme yönelebilir. Bu noktada kritik olan, kişilik bozukluklarında kişinin gerçekliği değerlendirme yetisinin bozulmamış olmasıdır.

Temel Kişilik Bozukluğu Türleri

Kişilik bozuklukları, sorunların kişiliğe tamamen yerleşmiş olması ve birer karakter özelliği haline gelmesi nedeniyle bu isimle anılmaktadır. Klinik literatürde bu başlık altında incelenen başlıca bozukluklar şunlardır:

Sonuç olarak, kişilik bozukluğu yaşayan bireyler günlük yaşama bu özellikleriyle uyum sağlarlar. Kendilerindeki problemleri görememelerinin temel sebebi, bu sorunların artık kişilik özelliği haline gelmiş olmasıdır.