İnfertilite ( kısırlık ) ve tüp bebek uygulama aşamaları

İnfertilite (Kısırlık) Nedir ve Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

İnfertilite, herhangi bir doğum kontrol yöntemi uygulanmaksızın, haftada 2-4 kez düzenli cinsel ilişkiye girilmesine rağmen 1 yıllık süre zarfında gebelik oluşmaması durumudur. Günümüzde çiftlerin yaklaşık %15'i bu sağlık problemi ile karşı karşıya kalmaktadır. Kısırlık nedenleri incelendiğinde, sorunun kaynağı kadın, erkek veya her iki partnerden kaynaklanabilmektedir.

Genel bir kural olarak 1 yılın sonunda gebelik elde edilemediğinde bir infertilite uzmanına başvurulmalıdır. Ancak kadın yaşı 35’in üzerindeyse 6 ay, 40’ın üzerindeyse 3 aylık deneme süresinin ardından tıbbi destek alınması önerilir. İlk muayenede çiftin kapsamlı tıbbi geçmişi sorgulanır ve gerekli tetkikler planlanır.

İnfertilite Nedenleri Nelerdir?

İnfertilite vakalarında nedenler kadın ve erkek arasında yaklaşık %40 oranında eşit dağılım gösterir. Çiftlerin %15’inde ise yapılan tüm incelemelere rağmen belirgin bir sorun saptanamaz; bu durum sebebi açıklanamayan infertilite olarak tanımlanır.

Başlıca İnfertilite Sebepleri Şunlardır:

• Anatomik Problemler: Tüplerin kapalı olması, rahimdeki doğumsal bozukluklar, myomlar veya erkekte sperm kanallarının yokluğu.
• Yumurtlama Bozuklukları: Polikistik over sendromu (PKOS) gibi durumlar.
• Hormonal ve Metabolik Etkenler: Tedavi edilmemiş guatr veya kontrolsüz şeker hastalığı.
• Erkeğe Bağlı Faktörler: Sperm sayısı, hareketliliği ve şekil bozuklukları veya hiç sperm bulunmaması (azospermi).
• Genetik Sebepler: Kromozomal bozukluklar.
• İlişkiye Girememe Durumları: Vajinismus, ereksiyon veya boşalma problemleri.
• Endometriozis: Halk arasında çikolata kisti olarak bilinen yapıların varlığı.

İlk İnfertilite Muayenesi ve Hazırlık Süreci

Doktorla yapılacak ilk görüşme, tedavi başarısını doğrudan etkileyen en kritik basamaktır. İlk muayene için adet döngüsünün belirli bir gününde olma zorunluluğu yoktur; değerlendirme herhangi bir günde yapılabilir.

Muayeneye Gelirken Getirilmesi Gereken Belgeler:

İlk değerlendirmede detaylı jinekolojik muayene ve ultrasonografi yapılır. Gerekli görülmesi halinde Smear testi, genetik inceleme, ürolog veya embriyolog görüşmeleri planlanır. Bu sürecin sonunda; yumurtlama tedavisi, aşılama veya tüp bebek (IVF) yöntemlerinden hangisinin uygulanacağına karar verilir.

Tüp Bebek (IVF) Tedavisi ve Aşamalara Göre Süreç

Tüp Bebek (IVF), anne adayından toplanan yumurtaların laboratuvar ortamında baba adayından alınan spermlerle döllenmesi ve elde edilen embriyoların rahim içine yerleştirilmesi işlemidir. Bu yardımcı üreme tekniği temel olarak 5 aşamadan oluşur:

1. Yumurtaların geliştirilmesi ve olgunlaştırılması.
2. Yumurta toplama zamanının (çatlatma iğnesi) ayarlanması.
3. Yumurtaların toplanması (OPU).
4. Laboratuvar ortamında döllenme (fertilizasyon).
5. Embriyo transferi.

Yumurta Geliştirme ve Takip Süreci

Tedavide başarı şansını artırmak için birden fazla yumurta elde edilmesi hedeflenir. Adetin 2. veya 3. günü başlanan ilaç tedavisi yaklaşık 9-12 gün sürer. Bu süreçte ultrasonografi ve estradiol (E2) kan testi ile folikül gelişimi yakından izlenir. Foliküller istenilen büyüklüğe ulaştığında, yumurtaların son olgunlaşmasını sağlayan hCG (çatlatma iğnesi) enjeksiyonu yapılır.

Yumurta Toplama (OPU) ve Sperm Alınması

Yumurta toplama işlemi, hCG enjeksiyonundan yaklaşık 34-36 saat sonra, genel anestezi altında gerçekleştirilir. İşlem günü hastanın gece 24:00'den itibaren aç kalması gereklidir. Aynı gün erkekten de 3-5 günlük cinsel perhiz sonrası mastürbasyon yoluyla sperm örneği alınır. Laboratuvarda en kaliteli spermler seçilerek döllenme işlemi için hazırlanır.

İşlem sonrası hafif ağrı veya lekelenme normal kabul edilir; bu durumlarda doktor onayıyla parasetamol içerikli ağrı kesiciler kullanılabilir. Sonraki aşamada ise vakaya göre klasik tüp bebek veya mikroenjeksiyon yöntemlerinden biri tercih edilerek tedavi tamamlanır.