İnfertil Erkekte Değerlendirme
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Erkek İnfertilitesinde Değerlendirme ve Tanı Süreçleri
Dünya genelinde çiftlerin yaklaşık %15'inde, bir yıl boyunca düzenli ve korunmasız cinsel ilişkiye rağmen gebelik oluşmamaktadır. Yapılan araştırmalar, bu olguların yaklaşık %30'unda erkek faktörünün tek başına, %40-45'inde ise erkek faktörünün sürece katkıda bulunduğunu göstermektedir. Kadın yaşının 35'in üzerinde olduğu durumlarda, erkek faktörünün değerlendirilmesi için bir yıl beklenmemeli ve süreç daha erken başlatılmalıdır.
Erkek Faktörü Değerlendirilirken Sorgulanan Kriterler
Uzman bir ürolog tarafından yapılan ilk değerlendirmede, hastanın tıbbi geçmişi ve yaşam tarzı detaylıca incelenir. Bu kapsamda aşağıdaki faktörler titizlikle sorgulanmalıdır:
- İlişki sıklığı ve zamanlaması,
- İnfertilite süresi,
- Çocukluk döneminde geçirilen ateşli hastalıklar,
- Diabetes Mellitus (şeker hastalığı) gibi sistemik hastalıkların varlığı,
- Daha önce geçirilmiş olan cerrahi operasyonlar.
Semen Analizi ve Normal Değerler
Erkekte belirgin bir sperm azlığı şüphesi varsa, değerlendirme mutlaka bir ürolog eşliğinde yapılmalıdır. Doğru bir semen analizi sonucu için hastanın 2 ile 5 gün arasında cinsel perhiz yapması gerekmektedir. En güvenilir sonuçlar, morfolojik değerlendirmeyi de içeren kapsamlı analizlerle elde edilmektedir.
Kruger Strict Kriterlerine göre normal kabul edilen semen parametreleri şu şekildedir:
| Parametre | Normal Değerler |
|---|---|
| Sperm Sayısı | En az 15 milyon / ml |
| Hareketlilik (Motilite) | %50 ve üzeri |
| Normal Morfoloji | %4 - %10 arası |
Hormon Profili ve Genetik İnceleme
Sperm sayısının belirgin şekilde düşük olduğu (5 milyon / ml'den az) durumlarda, altta yatan nedeni belirlemek amacıyla hormon profili ve kromozom analizi istenmelidir. Hormon profili incelemesinde şu parametreler kontrol edilir:
- FSH ve LH
- Prolaktin
- Serbest ve Total Testosteron
Anormal FSH değerleri, doğrudan anormal spermatogenezi (sperm üretimini) işaret eder. Hipo-hipo (hipogonadotropik hipogonadizm) hastalarında FSH ve LH değerleri düşük izlenirken, hipergonadotropik hastalarda FSH değeri yüksek seyretmektedir.
Varikosel ve Radyolojik Değerlendirme
Erkek infertilitesi tanısında fiziksel muayene kritik bir öneme sahiptir. Özellikle varikosel varlığı mutlaka uzman bir ürolog tarafından araştırılmalıdır. Evre (Grade) II ve III varikosel olgularında cerrahi operasyon önerilebilirken; subklinik varikosel ve Evre I olgularda operasyon genellikle önerilmemektedir. Fizik muayeneye ek olarak, skrotal USG (ultrasonografi) de tanı sürecinin ayrılmaz bir parçası olmalıdır.
Azospermi ve Cerrahi Sperm Arama Yöntemleri
Azospermili erkeklerde testis boyutları ve hormonal parametreler normal ise bir tıkanıklık (obstrüksiyon) söz konusu olabilir. Bu durumda öncelikle TESA yöntemi ile sonuç alınmaya çalışılır. TESA ile sperm bulunamaması halinde MikroTESE yöntemi ile detaylı arama yapılır ve elde edilen spermler dondurularak saklanır.
Eğer FSH değeri yüksekse, bu durum non-obstrüktif (tıkanıklığa bağlı olmayan) bir tabloyu, yani üretim kaynaklı bir patolojiyi işaret eder. Bu tür vakalarda da en etkili çözüm yolu olarak MikroTESE operasyonu planlanmalıdır.
