HPV
- HPV büyük oranda cinsel yolla bulaşan ve kadınların yaşam boyu enfekte olma riskinin %75'e ulaştığı yaygın bir virüstür.
- Enfeksiyonların büyük çoğunluğu bağışıklık sistemi tarafından iki yıl içinde temizlenirken, vücuttan atılamayan yüksek riskli tipler kanser öncüsü lezyonlara dönüşebilir.
- Dünya genelinde 200'den fazla tipi bulunan HPV, kanser yapma potansiyellerine göre düşük, orta ve yüksek riskli gruplar olarak sınıflandırılmaktadır.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
HPV Enfeksiyonu ve Yayılım Göstergeleri
Son yıllarda HPV (İnsan Papilloma Virüsü) kaynaklı enfeksiyon sıklığında dünya genelinde belirgin bir artış gözlemlenmektedir. Bu artışın temel nedenleri arasında erken yaşta başlayan cinsel aktivite ve cinsel partner sayısındaki artış yer almaktadır. Bir kadının yaşam boyu HPV ile enfekte olma olasılığı %75 gibi yüksek bir orana sahiptir.
HPV Nasıl Bulaşır?
HPV enfeksiyonları büyük oranda cinsel yolla bulaşmaktadır. Ancak nadir durumlarda cinsel temas dışında, virüsle kontamine olmuş eşyalar, doğrudan cilt teması ve doğum eylemi sırasında anneden bebeğe bulaş gerçekleşebilmektedir. Virüsün enfeksiyona yol açabilmesi için ciltte veya mukozal epitelde çatlak ya da hasar bulunması gerekmektedir.
Belirtiler ve Bağışıklık Sisteminin Rolü
HPV enfeksiyonlarının büyük bir kısmı asemptomatik (sessiz) veya subklinik seyir göstermektedir. Çoğu vakada enfeksiyon kendiliğinden gerilerken, vücuttan atılamayan vakalar preinvaziv (kanser öncüsü) veya invaziv lezyonlara (kanser) dönüşebilmektedir.
Bağışıklık sistemi, HPV ile mücadelede kritik bir rol oynamaktadır. Enfeksiyonların yaklaşık %60-70’i ilk yıl, %91’i ise 2 yıl içerisinde immün sistem tarafından vücuttan uzaklaştırılmaktadır. Bildirim zorunluluğunun olmaması ve subklinik seyir nedeniyle, gerçek vaka sayıları saptanandan daha yüksek olabilir.
HPV Tanı Yöntemleri: HC ve PCR
Günümüzde HPV tayini için temel olarak iki farklı bilimsel yöntem kullanılmaktadır:
- Hybrid Capture (HC) Yöntemi: Virüsün yüksek veya düşük riskli grupta olup olmadığını tespit eder.
- Polimeraz Zincir Reaksiyonu (PCR): HPV tip tayininin (genotipleme) yapılmasını sağlar.
Dünyada ve Türkiye’de HPV Sıklığı
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, kadınlarda küresel HPV sıklığı %11.4 iken, gelişmekte olan ülkelerde bu oran %14’e çıkmaktadır. Özellikle 35 yaş altı grupta enfeksiyon oranları daha yüksektir. Bunun temel sebebi, immatür metaplazik epitelin virüse karşı daha hassas olması ve bu dönemdeki immün yanıt düzeyidir.
Erkeklerde ise deri örneklemesi zorluğu ve testlerin kadınlara göre standardize edilmesi nedeniyle net oran belirlemek güçtür. Ancak ABD’de yapılan bir çalışmada üniversite öğrencisi erkeklerde HPV sıklığı %33 olarak saptanmıştır. Türkiye'de ise Ulusal Servikal Kanser Tarama programı kapsamında 3 milyon kişide yapılan taramada %4.14 HPV pozitifliği tespit edilmiştir.
HPV Tipleri ve Onkojenik Risk Sınıflandırması
Anogenital bölgede enfeksiyona neden olan yaklaşık 40, toplamda ise 200’den fazla HPV subtipi mevcuttur. Bu tipler, kanser oluşturma potansiyellerine göre sınıflandırılmaktadır:
| Risk Grubu | HPV Tipleri |
|---|---|
| Düşük Risk Grubu | 6, 11, 40, 42, 43, 44, 54, 61, 70, 72, 81 |
| Orta Risk Grubu | 26, 53, 66 |
| Yüksek Risk Grubu | 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 68, 73, 82 |
Düşük riskli HPV tipleri (LR HPV) genellikle iyi huylu (benign) lezyonlara yol açarken; yüksek riskli HPV tipleri (HR HPV) rahim ağzı (serviks) kanseri ve diğer anogenital kanserlerle doğrudan ilişkilidir.
Kaynakça
- Dunne EF, Markowitz LE. Clin Infect Dis 2006.
- Wiley DJ, et al. Clin Infect Dis 2002.
- Dunne EF, et al. JAMA 2007.
- Cox T. Curr Opin Obstet Gynecol 2006.
- Clifford GM, et al. Lancet 2005.
- de Sanjose´ S, et al. Lancet Infect Dis 2007.
- WHO Summary Report Update 2010.
- Weaver BA, et al. J Infect Dis 2004.
- IARC Monographs, Vol 90, 2007.
- Munoz N, et al. N Engl J Med 2003.
