Hipospadias hakkında merak ettikleriniz!

Hipospadias Nedir?

Hipospadias, yeni doğan erkek çocuklarda görülen doğumsal bir bozukluktur. Normal bir penis yapısında idrar kanalı (üretra), penis başının (glans) tam ucunda sonlanır ve çocuklar idrarlarını bu noktadan yaparlar. Ancak hipospadiaslı çocuklarda idrar kanalı penisin alt yüzünde ve daha geride bir noktada sonlanmaktadır.

İdrar kanalının açıldığı nokta ile penis ucu arasındaki mesafede kanal oluşumu tamamlanmamıştır. Bu açıklık, penis ucuna yakın olabileceği gibi testislerden daha geride bir noktada da bulunabilir. Açıklık ne kadar gerideyse durum o kadar ciddidir; ancak vakaların büyük bir çoğunluğunu penis ucuna yakın olan olgular oluşturur.

Hipospadias Belirtileri Nelerdir?

Hipospadiasın klinik tablosunda en sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:

• İdrar kanalının (üretra) penisin alt yüzünde ve normalden daha geride konumlanması.
• Penis başının (glans) normalden daha yassı bir görünüm alması.
• Sünnet derisinin (prepusium) penis başının alt yüzünde gelişmemesi (halk arasında doğuştan yarım sünnetli olarak bilinir).
• Ereksiyon sırasında penisin aşağıya doğru kıvrılması.
• Çocukların karşıya doğru işeyememesi, idrarın ayaklara doğru akması ve bu nedenle oturarak çiş yapma zorunluluğu.
• Tedavi edilmeyen ileri vakalarda, yetişkinlik döneminde cinsel fonksiyon bozuklukları.

Hipospadias Neden ve Ne Zaman Ortaya Çıkar?

Anne karnındaki bebeğin (fetus) cinsiyet farklılaşması, gebeliğin ilk üç ayı içerisinde gerçekleşir. Bu dönemde organ gelişiminde yaşanan bir aksaklık sonucunda idrar kanalının oluşumu duraksar ve hipospadias meydana gelir. Bu durumun kesin nedeni bilinmemekle birlikte, androjenik (erkeksi) hormon uyarısındaki azalmalar veya kalıtsal faktörler üzerinde durulmaktadır.

Hipospadiaslı bir çocuğu olan ailelerin sonraki erkek bebeklerinde bu durumun görülme olasılığı %20'nin üzerindedir. Bu yüksek oran, genetik yatkınlığın önemini açıkça ortaya koymaktadır.

Tanı ve Görülme Sıklığı

Günümüzde hipospadias tanısı, gebelik sırasında yapılan ultrason incelemeleri ile doğum öncesinde konulabilmektedir. Doğum öncesi tanı konulamayan durumlarda ise doğum sonrası yapılan klinik muayene ile teşhis oldukça kolaydır. Nadiren sünnet derisinin tam olduğu vakalarda, deri geriye çekilmeden uca yakın hipospadiaslar gözden kaçabilir. İstatistiksel olarak bu durum, yaklaşık her 300 erkek doğumda 1 görülmektedir.

Eşlik Eden Diğer Sağlık Sorunları

Hipospadias ile birlikte en sık görülen diğer doğumsal problemler inmemiş testis ve kasık fıtığıdır. Bu nedenle tanı alan çocuklarda testislerin torbada olup olmadığı mutlaka kontrol edilmelidir. Ayrıca, çok nadir durumlarda hipospadias, cinsiyet farklılaşması problemlerinin (hermafroditizm) bir parçası olabilir. Şüpheli vakalarda kromozom analizleri gibi ileri testler yapılmalıdır.

Hipospadias Tedavisi ve Cerrahi Müdahale

Hipospadiasın yegane tedavisi cerrahi operasyondur. Ameliyatın temel amaçları şunlardır:

1. Kordi Temizliği: Penisin aşağı kıvrılmasına neden olan fibrotik bantlar temizlenerek penis düzleştirilir.
2. Yeni Kanal Oluşumu: Eksik olan idrar kanalı, penisin ucuna kadar yeniden oluşturulur.
3. Estetik Şekillendirme: Yassılaşmış penis başına doğal konik şekli verilir.

Operasyon süresi, seçilen yönteme ve vakanın ciddiyetine göre 1 ile 4 saat arasında değişmektedir. Bu hassas işlem, mutlaka Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi uzmanları tarafından yapılmalıdır.

Sünnet Yapılmalı mıdır?

Hayır, hipospadiaslı çocuklar kesinlikle sünnet edilmemelidir. Birçok cerrahi yöntemde, eksik idrar kanalını oluşturmak için sünnet derisi (prepusium) kullanılmaktadır. Bu kıymetli dokunun sünnetle kaybedilmesi, tedaviyi zorlaştırabilir.

İdeal Ameliyat Yaşı

Araştırmalar, 18. aydan sonra yapılan operasyonların çocukta psikolojik olumsuzluk yaratma riskinin yüksek olduğunu göstermektedir. 6. aydan önce ise genel anestezi riskleri mevcuttur. Bu doğrultuda, günümüzde kabul edilen optimal operasyon yaşı 6 ile 18 ay arasıdır.

Operasyon Sonrası Süreç ve Komplikasyonlar

Cerrahi sonrası hastanede kalış süresi genellikle 3-10 gün arasındadır. Ehil ellerde yapılan operasyonlarda başarı oranı %90 civarındadır. Ancak uygun teknikler kullanılmadığında başarısızlık riski artar.

Üreme ve Psikolojik Etkiler: Başarılı bir operasyonun üreme fonksiyonu üzerinde olumsuz bir etkisi yoktur. Ancak tekrarlayan başarısız ameliyatlar çocuğu psikolojik olarak olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle hedeflenen, uygun yaşta ve tek bir operasyonla kalıcı başarı sağlamaktır.

Kaynak: Türk Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Derneği