Gözde Uçuk (Oküler Herpes Enfeksiyonu)

Göz Uçuğu (Oküler Herpes) Nedir ve Neden Olur?

Herpes Simpleks Virüsü (HSV), insan vücudunda farklı bölgelerde enfeksiyona yol açan yaygın bir virüstür. HSV 1 genellikle dudak ve göz çevresi enfeksiyonlarıyla ilişkilendirilirken, HSV 2 daha çok genital bölge enfeksiyonlarından sorumludur. Gelişmiş ülkelerde görülme sıklığı 10.000'de 150 olan bu virüs, direkt temas ve tükürük yoluyla bulaşarak önce ağızda enfeksiyon oluşturur. Ardından trigeminal sinir köküne yerleşen virüs, çeşitli tetikleyici faktörlerle birlikte gözde enfeksiyona neden olur.

Gözde HSV Enfeksiyonunu Tetikleyen Risk Faktörleri

Virüsün aktif hale gelerek gözde hastalık oluşturmasına zemin hazırlayan temel unsurlar şunlardır:

• Stres, travma ve cerrahi müdahaleler
• Mensturual periyod (adet dönemi)
• A vitamini eksikliği ve beslenme bozuklukları
• Güneş ışınları (UV) ve Excimer lazer uygulamaları
• AIDS gibi vücut direncini düşüren sistemik hastalıklar

Klinik Bulgular ve Enfeksiyon Türleri

Göz uçuğu, enfeksiyonun bulaşma zamanına ve şekline göre farklı klinik tablolarda kendini gösterir.

1. Neonatal (Yenidoğan) Herpes Enfeksiyonu

Bu enfeksiyon türünde vakaların %80'inden HSV 2 virüsü sorumludur ve virüs bebeğe annenin doğum kanalından bulaşır. Hastalık sadece gözle sınırlı kalabileceği gibi hayati organlara da yayılabilir. Sistemik asiklovir ile tedavi edilmesi gereken bu durum; keratit, katarakt, koryoretinit, optik nörit ve hatta kortikal körlüğe yol açabilen ciddi bir tablodur.

2. Birincil (Primer) Herpes Enfeksiyonu

Bebekler yaşamın ilk 6 ayında anneden geçen antikorlarla korunurlar. Sonrasında virüs, temas veya tükürükle bulaşır. 3-12 günlük kuluçka süresinden sonra göz kapaklarında sıvı dolu kesecikler (veziküller) oluşur. Bu tabloya ateş, halsizlik ve lenf bezlerinde şişme gibi sistemik belirtiler eşlik edebilir. Kapaktaki lezyonlar 2 haftada iyileşirken, kornea tutulumunun iyileşmesi daha uzun sürer.

3. İkincil (Sekonder) Herpes Enfeksiyonu

İkincil enfeksiyonlar en sık kornea tabakasını etkiler. Tekrarlayan bu enfeksiyonlar kornea epitelinde dantelimsi (dendritik) bir hasar oluşturur. Bu hasarlar birleşerek daha büyük jeografik ülserlere dönüşebilir.

Stromal Herpetik Hastalık Formları

Tekrarlayan keratitler korneanın derin tabakası olan stromada şu üç şekilde görülebilir:

1. Diskiform Ödem: Stromada lokal veya yaygın ödem ile birlikte hafif ön kamara reaksiyonu görülür.
2. Nekrotizan Stromal Keratit: Ödem ve ölü hücrelerin (nekroz) bir arada olduğu, kornea delinmesine veya kalıcı lekelere (opasite) yol açabilen ağır bir tablodur.
3. İmmun Halka: Bağışıklık hücrelerinin kornea endotelini tutmasıdır. Bu durum göz içi basıncını artırarak glokom (göz tansiyonu) oluşumuna neden olabilir.

Tanı Yöntemleri

Profesyonel bir tanı süreci hastanın hikayesinin dinlenmesiyle başlar. Tanıda kullanılan temel yöntemler şunlardır:

• Fizik Muayene: Kornea hassasiyetinin ölçülmesi ve boyama testleri.
• Mikroskobik İnceleme: Papanicolaou boyası ile Lipschütz cisimcikleri tespiti.
• Kültür Testi: Aktif virüsün kesin tespiti için kullanılır.
• ELİSA ve PCR: Virüs antijenlerinin veya çekirdek parçacıklarının (DNA) belirlenmesi.

Tedavi Yaklaşımları

Göz uçuğu tedavisinde temel amaç virüsün yayılımını durdurmak ve doku hasarını minimize etmektir.

• Antiviral Tedavi: Mükemmel kornea geçişi sağlayan Asiklovir (topikal veya oral) temel ilaçtır. Tekrarlayan vakalarda 9-12 ay boyunca koruyucu doz uygulanabilir.
• Destekleyici Tedaviler: Suni gözyaşı damlaları ve bakteriyel enfeksiyonu önlemek için antibiyotikli damlalar kullanılır.
• Kortikosteroidler: Stromal keratit ve iris iltihabı durumlarında, epitel hasarı iyileştikten sonra antiviral desteğiyle birlikte kullanılır.
• Cerrahi Müdahaleler: İyileşmeyen metaherpetik ülserlerde konjonktiva örtülmesi veya tarsografi (göz kapaklarının dikilmesi) yöntemlerine başvurulabilir.

Önemli Not: Metaherpetik ülserlerin tedavisinde antiviral ajanların doğrudan bir yararı bulunmamaktadır; bu aşamada destekleyici tedaviler ön plandadır.