GÖZ TRANSPLANTASYONU NEDİR ?
- Kornea nakli, gözün tamamının değil, sadece şeffaflığını yitirmiş veya yapısı bozulmuş en ön tabakasının sağlıklı donör dokusuyla değiştirilmesi işlemidir.
- Ameliyatın başarılı olması için retina gibi diğer göz yapılarının sağlıklı olması gerekir ve operasyon genellikle lokal anestezi altında mikrocerrahi yöntemlerle gerçekleştirilir.
- İyileşme sürecinde en önemli risk doku reddidir; ancak doğru ilaç kullanımı ve düzenli doktor takibiyle görme keskinliği bir yıl içinde kademeli olarak artar.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Kornea Nakli Nedir?
Kornea nakli, halk arasında yaygın olarak göz nakli adıyla bilinse de aslında sadece gözün en ön kısmındaki saydam tabakanın değiştirilmesi işlemidir. Gözün tamamının nakledilmesi tıbben mümkün değildir; bu cerrahi prosedürde yalnızca şeffaflığını yitirmiş veya yapısal formu bozulmuş kornea dokusu hedef alınır. Ameliyat, hasarlı dokunun çıkarılarak yerine hayatını kaybetmiş bir bağışçıdan alınan sağlıklı kornea dokusunun yerleştirilmesi prensibine dayanır.
Hangi Durumlarda Kornea Nakli Ameliyatı Gereklidir?
Kornea tabakasının işlevini yerine getiremediği pek çok durumda cerrahi müdahale tek seçenek haline gelebilir. Kornea nakli ameliyatı gerektiren temel durumlar şunlardır:
- Göz cerrahisi sonrasında korneanın şeffaflığını sağlayan hücrelerin hasar görmesi ve dokunun bulanıklaşması.
- Keratokonus olarak adlandırılan, kornea tabakasının konikleşerek sivrileşmesi durumu.
- Kalıtsal özellik taşıyan belirli kornea hastalıkları.
- Herpes (uçuk virüsü) keratiti gibi enfeksiyonlar sonucu oluşan yara dokusu ve istenmeyen damarlanmalar.
- Fiziksel yaralanmalar neticesinde kornea üzerinde kalıcı leke oluşumu.
- Daha önce yapılmış bir nakil işleminin vücut tarafından reddedilmesi ve dokunun bulanıklaşması.
Ameliyat Öncesi Değerlendirme ve Uygunluk
Bir hastanın kornea naklinden tam verim alabilmesi için gözün diğer yapısal bileşenlerinin sağlıklı olması kritik bir öneme sahiptir. Özellikle retina tabakasında bir hasar mevcutsa, yapılan nakil işlemi görme kalitesini artırmayacaktır. Bu nedenle, uzman bir göz doktoru tarafından yapılacak ayrıntılı muayene ve göz ultrasonografisi ile hastanın ameliyattan fayda görüp görmeyeceği kesinleştirilir.
Kornea Nakli Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Kornea nakli ameliyatı genellikle lokal anestezi altında, hastanın sadece göz ve çevresi uyuşturularak gerçekleştirilir. Ancak çocuk hastalarda, lokal anesteziye uyum sağlayamayacak kişilerde veya cerrahın gerekli gördüğü durumlarda genel anestezi tercih edilebilir.
Operasyon süreci şu adımları izler:
- Göz kapakları özel bir aletle açık tutulur ve sterilizasyon sağlanır.
- Cerrah, nakil yapılacak uygun kornea çapını belirler.
- Hasarlı kornea dokusu titizlikle çıkarılır; eğer gerekiyorsa bu aşamada katarakt ameliyatı da yapılarak göz içi merceği yerleştirilir.
- Donörden alınan saydam kornea, mikrocerrahi yöntemlerle alıcı yatağa dikilir.
- İşlem sonunda göze antibiyotikli pomad sürülerek koruyucu kapak ile kapatılır.
Ameliyat Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler
Başarılı bir cerrahi sonrası iyileşme sürecini korumak için hastaların belirli kurallara uyması zorunludur. İyileşme döneminde şu noktalara dikkat edilmelidir:
- Reçete edilen ilaçlar doktorun belirttiği periyotlarda aksatılmadan kullanılmalıdır.
- Göz kesinlikle ovulmamalı, kaşınmamalı ve üzerine baskı uygulanmamalıdır.
- Doktor tavsiyesine göre koruyucu gözlük veya kapak kullanımı ihmal edilmemelidir.
- Dikişlerin alınma zamanına cerrah karar verir; bu süreç genellikle ameliyattan en erken birkaç ay sonra başlar.
Kornea Nakli Ameliyatının Riskleri Nelerdir?
Her cerrahi girişimde olduğu gibi kornea naklinde de belirli risk faktörleri mevcuttur. En önemli risk, vücudun yeni dokuyu kabul etmemesi yani doku reddi (rejeksiyon) durumudur. İstatistiksel olarak kornea nakillerinin %5 ile %30'unda bu durum gözlemlenebilir.
| Olası Komplikasyonlar | Tanımı |
|---|---|
| İnfeksiyon | Ameliyat sahasında oluşabilecek iltihabi durumlar. |
| Glokom | Göz içi basıncının artması (Göz tansiyonu). |
| Retina Dekolmanı | Gözün iç tabakalarının birbirinden ayrılması. |
| Kanama | Cerrahi işlem sırasında veya sonrasında oluşan kanamalar. |
İyileşme Süreci ve Başarı Oranı
Kornea nakli, ihtiyaç duyulması halinde tekrar edilebilen ve başarı oranı yüksek bir operasyondur. Ameliyat sonrası oluşan kornea düzensizlikleri başlangıçta görme netliğini yavaşlatabilir. Ancak, doğru takip ve tedavi ile görme keskinliği ameliyattan sonraki 1 yıl içerisinde kademeli olarak artış gösterir.
Sağlıklı günler dileriz.
Op. Dr. Ahmet UMAY
Bristol University / Ophthalmology Section, United Kingdom
Kaynak: Başkent Üniversitesi Hastanesi Görsel: Mayo Foundation for Medical Education
