Gençler(Ergenler) neden alkol, sigara ve diğer bağımlılık yapan maddelere başlar ve Kullanır?

Madde Bağımlılığının Temel Nedenleri ve Gelişim Süreci

Madde bağımlılığı, diğer pek çok hastalıkta olduğu gibi tek bir nedene bağlı olarak gelişmez. Bağımlılığın ortaya çıkmasında; aile ortamı, çağın getirdiği sosyal iklim, kalıtsal faktörler, genetik yapı ve akran etkisi gibi çevresel etkenler bir bütün olarak rol oynar. Bu karmaşık yapı, bireyin maddeyle tanışma ve bağımlılık geliştirme riskini doğrudan etkiler.

Maddenin Beyin Üzerindeki Etkisi ve Yoksunluk Süreci

Kullanılan maddeler beyindeki ödül sistemini hedef alarak kişide geçici bir zevk duygusu oluşturur. Birey, bu süreçte ruhsal acı ve ızdırabının dindiğini zanneder. Ancak zamanla beyin bu maddeleri kendi işleyişine dahil eder ve madde kullanılmadığında vücut şiddetli bir istek (aşerme) duymaya başlar.

Bağımlılık sürecinde yaşanan değişimler şunlardır:

• Yoksunluk belirtileri: Madde eksikliğinde ortaya çıkan fiziksel ve ruhsal açlık.
• Kullanım amacının değişmesi: Başlangıçta keyif almak için yapılan kullanım, zamanla yoksunluk acısını dindirme çabasına dönüşür.
• Değersizlik hissi: Kişi, madde bağımlılığı etiketini kabullenerek kendisini değersiz hissettiği bir döngüye girer.

Ergenlik Dönemi ve Madde Kullanım Riskleri

Ergenlik dönemi, birçok yeniliğin deneyimlendiği ve ilk madde kullanımının gerçekleştiği en riskli evredir. Bu dönemdeki kullanıcılar; yaşamı tehdit eden kazalara, dürtüsellik ve risk alıcı davranışlara, yasa dışı eylemlere ve cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı çok daha duyarlıdır. Maalesef bu yola giren pek çok genç, yetişkinliğe ulaşamadan hayatını kaybetmektedir.

Aile Dinamiklerinin Bağımlılık Üzerindeki Rolü

Aile içi ilişkiler, bağımlılığın gelişmesinde veya önlenmesinde kritik bir öneme sahiptir. Madde kullanımı bazen ailenin ilgisini çekmek, ebeveynleri kızdırmak veya onlardan öç almak amacıyla bir araç olarak kullanılabilir.

Akran Etkisi ve Sosyal Dışlanma

Özellikle ergenlikte akran etkisi, bağımlılığın en güçlü tetikleyicilerinden biridir. Ailesiyle sorun yaşayan ve olumsuz hayat olaylarından etkilenen incinebilir gençler, bir gruba ait olma ve kabul görme arzusuyla maddeye yönelebilir. Aile ortamı cazibesini yitirdiğinde, genç birey baba figürüyle özdeşleşmek yerine yasa dışı gruplara meyleder. Bu durum sosyal dışlanmayı artırarak kişiyi maddeye daha çok yakınlaştırır.

Bağımlılığa Giden Yol: Sigara ve İlk Deneyim

Bağımlılık genellikle masum görünen adımlarla başlar. Süreç çoğunlukla şu sırayla ilerler:

1. Sigara Kullanımı: İlk kullanılan maddedir ve asla masum değildir.
2. Sert Maddelere Geçiş: Sigarayı alkol ve diğer psiko-aktif maddeler izler.
3. Merak ve Deneme: İlk kullanım genellikle sosyal ortamlarda merak duygusuyla gerçekleşir.

Erken evrelerde müdahale hayat kurtarıcıdır. Çocuklarımızı ilgimizden mahrum bırakmadan, onları kaybetmeden kazanmak, hem onların geleceği hem de toplumun mutluluğu için esastır.