ESWL (EXTRACORPOREAL SHOCK WAVE LITHOTRIPSY)
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
ESWL Nedir? (Vücut Dışından Şok Dalgaları ile Böbrek Taşı Kırma)
ESWL (Extracorporeal Shock Wave Lithotripsy), vücut dışından gönderilen yüksek enerjili şok dalgalarının böbreklerdeki ve idrar yolundaki taşlar üzerine odaklanması prensibiyle çalışan bir tedavi yöntemidir. Bu işlemin temel amacı, taşları küçük parçalara ayırarak idrar yollarından kendiliğinden düşmesini sağlamaktır. Modern tıpta cerrahi müdahale gerektirmeden taş tedavisinde en sık başvurulan yöntemlerden biridir.
ESWL Tedavisinin Kesinlikle Uygulanmaması Gereken Durumlar
ESWL yöntemi her hasta için uygun olmayabilir. Güvenli bir tedavi süreci için aşağıda belirtilen durumlara sahip hastalarda bu işlem kesinlikle uygulanmamalıdır:
- Hamileler
- Kanama veya pıhtılaşma bozukluğu olanlar (Kan sulandırıcı kullanan hastaların, doktoruna danışarak işlemi 1 hafta önceden kesmesi gerekmektedir)
- Aşırı iskelet malformasyonu (yapısal bozukluk) olanlar
- Aort ve renal arter anevrizması bulunanlar
- Aşırı şişmanlık (obezite) sorunu yaşayanlar
ESWL İşleminin Başarı Oranları ve Taş Türleri
ESWL yönteminin başarısı, taşın boyutu ve yerleşimine göre değişkenlik göstermektedir. Taş boyutu büyüdükçe, yöntemin tek başına taşları tamamen temizleme oranı azalmaktadır.
| Taş Boyutu | Başarı (Temizlenme) Oranı |
|---|---|
| 1 cm'den küçük taşlar | %84 |
| 10-20 mm arası taşlar | %77 |
| 2 cm'den büyük taşlar | %63 |
Taşın kimyasal bileşimi, kırılma kolaylığı üzerinde doğrudan etkilidir. Ürik asit ve kalsiyum oksalat dihidrat taşları daha kolay kırılırken; sistin taşları ESWL tedavisine en fazla direnç gösteren en sert taş türüdür. Taşlar kırılma kolaylıklarına göre; struvite (enfeksiyon taşı), kalsiyum apatit, ürik asit, kalsiyum oksalat dihidrat, kalsiyum oksalat monohidrat ve sistin olarak sıralanır.
Seans Sayısı ve Uygulama Sıklığı
Böbrek dokusunun zarar görmemesi ve kanama riskinin minimize edilmesi için ESWL seansları en fazla 5-6 seans ile sınırlandırılmalıdır. Büyük boyutlu taşlarda daha fazla seans gerekebileceğinden, bu hastalarda perkütan taş cerrahisi uygulanması daha uygun bir yaklaşımdır.
Tedavi aralıkları ise taşın konumuna göre belirlenir:
- Böbrek taşlarında: Hasar riskini önlemek amacıyla seanslar 4-5 gün ara ile yapılmalıdır.
- İdrar yolu taşlarında: Tedavi seansları arasındaki süre daha kısa tutulabilir.
Çocuk Hastalarda ESWL Uygulaması
Çocuklarda böbrek ve üriner sistem taşlarının tedavisinde ESWL en önemli seçenek olarak kabul edilir. Çocuk hastalarda işlem mutlaka genel anestezi altında gerçekleştirilmelidir. Tedavi sürecinde tekrarlayan seanslardan kaçınılmalı ve işlem sonrası hasta yakından takip edilmelidir. Ayrıca, böbrekte kist varlığı ESWL uygulaması için bir engel teşkil etmemektedir.
İşlem Sonrası Süreç ve Taş Tekrarını Önleme
ESWL işlemi tamamlandıktan sonra kırılan parçaların dökülmesini kolaylaştırmak için hastanın hareketliliğini artırması, spor ve yürüyüş yapması önerilir. Günlük sıvı tüketimi ise en az 1.5-2 litre seviyesinde olmalıdır.
Taşların tekrar oluşmasını engellemek için şu adımlar izlenmelidir:
- Düşürülen veya kırılan taşın laboratuvar analizi yapılmalıdır.
- 24 saatlik idrar ve kan analizleri ile taş oluşumuna yol açan mineraller araştırılmalıdır.
- Analiz sonuçlarına göre normal değerleri sağlayacak koruyucu tedaviler planlanmalıdır.
ESWL Hakkında Bilinmesi Gereken Önemli Noktalar
- Böbrek taşlarının tedavisinde ESWL ilk tedavi seçeneğidir.
- Tedavi öncesinde hastada üriner enfeksiyon bulunmamalıdır.
- Etkinliği artırmak adına ek endoskopik tedavilerle kombine edilebilir.
- Çapı 20 mm ve üzeri olan taşlarda, işleme başlamadan önce üreteral J stent takılmalıdır.
- Alt kaliks yerleşimli ve 1 cm üzerindeki taşlarda, perkütan nefrolitotomi (kapalı cerrahi) başarısı ESWL'den daha yüksektir.
Op. Dr. Murad ÇELTİK
İstanbul Cerrahi Hastanesi
Adres: Ferah Sokak No:22 P.K.:34365 Nişantaşı / İstanbul
Call Center: 444 44 24 | Tel: 0212 296 94 50 (PBX)
E-Mail: [email protected]
