Ertesi Gün Hapı Nedir, Nasıl kullanılır?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Ertesi Gün Hapı Nedir?
Ertesi gün hapı, korunmasız cinsel ilişkiden sonra istenmeyen bir gebeliği önlemek amacıyla kullanılan bir acil kontrasepsiyon yöntemidir. Bu haplar, doğum kontrol yöntemi kullanılmayan durumlar, yöntemin başarısız olduğu anlar veya taciz vakaları sonrasında tercih edilir. Temelde yüksek dozajlı doğum kontrol hapı niteliğinde olan bu ilaçların, gebeliği önlemek için cinsel ilişkiden sonraki ilk 72 saat içinde alınması tavsiye edilir.
Ertesi Gün Hapı Türleri ve Türkiye'deki Markalar
Ertesi gün hapları içeriklerine göre üç farklı grupta incelenmektedir. Bu haplar; sadece progesteron hormonu içeren, sadece östrojen hormonu içeren veya her iki hormonu birden barındıran seçeneklerden oluşur. Türkiye'de eczanelerde satışta olan başlıca markalar ise Preven ve Norlevo'dur.
Ertesi Gün Hapı Nasıl Çalışır ve Ne Zaman Kullanılır?
Ertesi gün hapı, menstrüel döngünün aşamasına bağlı olarak farklı mekanizmalarla çalışır. İlaç; yumurtlamayı önleyebilir, erteleyebilir, döllenmeyi bloke edebilir veya döllenmiş bir yumurtanın (embriyo) rahme yerleşmesine engel olabilir. En ideal yaklaşım cinsel ilişki öncesi bir doğum kontrol yöntemi belirlemek olsa da, şu durumlarda ertesi gün hapına başvurulabilir:
- Korunmasız cinsel ilişki sonrasında,
- Düzenli kullanılan doğum kontrol hapı unutulduğunda,
- Mevcut doğum kontrol yönteminin başarısız olduğu durumlarda.
Gebelik Süreci ve Acil Kontrasepsiyonun Mantığı
Gebe kalma durumu cinsel ilişkiden hemen sonra gerçekleşmez; bu süreç birkaç gün sürebilir. İlişki sonrası sperm, yumurta ile karşılaşmak için fallop tüplerinde yolculuk eder. Bu zaman aralığı, acil kontrasepsiyonun hamileliği önlemesi için kritik bir fırsat sunar. Yumurtlama ve döllenme süreciyle ilgili temel gerçekler şunlardır:
| Süreç | Detaylar |
|---|---|
| Yumurtlama Şansı | Bir kadının herhangi bir günde yumurtlama şansı yaklaşık %3.57'dir. |
| Yumurtanın Ömrü | Yumurtlama sonrası yumurta 24 saat boyunca döllenmeye uygundur. |
| Spermin Canlılığı | Sperm, kadın vücudunda 72 saat boyunca canlı kalarak dölleme yapabilir. |
| Yerleşme (İmplantasyon) | Embriyonun rahme yerleşmesi yumurtlamadan 5-7 gün sonra gerçekleşir. |
Ertesi Gün Hapı ve Düşük Hapı Arasındaki Fark
Ertesi gün hapı, kamuoyunda RU486 olarak bilinen ve Türkiye'de satışı bulunmayan düşük hapı ile karıştırılmamalıdır. Ertesi gün hapı hamileliği oluşmadan önler; ancak gebelik hali hazırda gerçekleşmişse bu hap etkili olmaz ve gelişmekte olan bebeğe zarar vermez. Düşük hapı ise mevcut bir gebeliği sonlandırmak için kullanılır.
Riskler ve Dikkat Edilmesi Gereken Durumlar
Ertesi gün hapı her birey için uygun olmayabilir. Aşağıdaki durumlarda mutlaka bir uzmana danışılmalıdır:
- Hapın içeriğindeki maddelere karşı alerji durumu varsa,
- Nedeni açıklanamayan vajinal kanama mevcutsa,
- İlacın etkinliğini azaltabilecek başka bir ilaç kullanılıyorsa.
Diyabet hastaları bu hapı kullanabilir ancak kan şekeri yönetimi için doktorlarına danışmalıdır. Ayrıca emzirme dönemindeki kadınların da kullanım öncesi tıbbi görüş alması önerilir.
Olası Yan Etkiler
Ertesi gün hapı kullanımı sonrasında bazı geçici yan etkiler görülebilir. Bu belirtiler genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden geçer:
- Mide bulantısı ve kusma
- Baş dönmesi ve yorgunluk
- Baş ağrısı ve göğüslerde hassasiyet
- Ara kanama veya şiddetli adet kanaması
- Pelvik ağrı, kramp veya ishal
Kullanım Sonrası Takip ve Etkinlik
Ertesi gün hapı kullanımından sonra adet döngüsü bir hafta kadar gecikebilir. Eğer gecikme bir haftayı aşarsa, gebelik testi yapılması önerilir. Hap kullanımından sonra bir haftadan uzun süren kanama veya 3-5 hafta süren pelvik ağrı durumunda doktora başvurulmalıdır; zira bunlar düşük veya dış gebelik belirtisi olabilir.
Son olarak, ertesi gün hapı rutin bir doğum kontrol yöntemi değildir ve her 100 kadından 1 veya 2'sinde gebelik oluşabilir. Ayrıca bu hapların cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı bir koruma sağlamadığı unutulmamalıdır.
