Epilepsi ilk müdahale

Epilepsi (Sara) Nöbeti Nedir?

Halk arasında sara hastalığı olarak da bilinen epilepsi, beyin fonksiyonlarının kısa süreli bozulmasına bağlı olarak gelişen bir durumdur. Beyin hücrelerinde meydana gelen geçici ve anormal elektrik yayılması sonucu ortaya çıkan nöbetlerle karakterize edilir. Çoğu epilepsi nöbeti birkaç saniye ile birkaç dakika arasında sürer; bu süreçte tek bir nöbet görülebileceği gibi nöbetler ardı ardına da gelişebilir.

Nöbet Tipleri ve Bilinç Durumu

Epilepsi nöbetleri sırasında hastanın bilinç durumu farklılık gösterebilir. Bazı nöbet tiplerinde hasta çevresinde olup bitenlerin tam olarak farkındayken, bazı tiplerde ise tam bir bilinç kaybı yaşanabilir. Genellikle bir ya da iki dakika içerisinde sona eren bu nöbetler, çoğu durumda acil servise gitmeyi gerektirmeyebilir.

Nöbet Anında Yapılması Gereken İlk Yardım Adımları

Nöbet geçiren bir kişiye müdahale ederken en kritik kural sakin kalmaktır. Korku ve endişe ile hareket etmek sürece yardımcı olmayacaktır. Müdahale sırasında şu adımlar izlenmelidir:

• Güvenli Bir Alan Oluşturun: Yerde yatan hastanın (özellikle çocukların) başının ve boynunun altına yumuşak bir destek yerleştirin.
• Çevredeki Tehlikeleri Uzaklaştırın: Ani hareketler sırasında yaralanmaları önlemek için hastayı soba, masa köşesi ve ısıtıcı petek gibi tehlikeli eşyalardan uzak tutun.
• Kıyafetleri Gevşetin: Hastayı sıkan gömlek yakası, kemer, kolye ve gözlük gibi eşyaları çıkarın (ancak lensleri çıkarmaya çalışmayın).
• Gözlem Yapın: Nöbetin ne kadar sürdüğüne ve vücudun hangi bölümlerinde kasılma veya titreme olduğuna dikkat edin.

Solunum ve Ağız İçi Müdahale

Nöbetin pik yaptığı dönemde birçok hastada solunum yüzeyelleşebilir ve apne (solunum durması) atakları gelişebilir. Buna bağlı olarak siyanoz (morarma) ortaya çıkabilir. Genellikle 1-2 dakika içinde vücut tekrar pembeleşir ve solunum düzensiz de olsa yeniden başlar. Bu sürenin nadiren de olsa uzaması durumunda mutlaka acil tıbbi destek alınmalıdır.

Önemli Uyarılar:

1. Hastanın ağzını açmaya veya dilini dışarı çıkarmaya çalışmayın; bu eylem dişlerin zedelenmesine veya kırılmasına yol açabilir.
2. Nöbet esnasında çene kasları aşırı kasıldığından ağzı açmak oldukça zordur.
3. Sadece nöbetin henüz başında, ağızda yabancı bir cisim varsa onu alabilirsiniz.

Doğru Pozisyon: Sol Yan Yatış

Hastayı sol yanına yatırıp başını hafifçe arkaya çevirmek en güvenli yöntemdir. Bu pozisyon sayesinde dil öne ve sola kayar, tükürük salgısı ağzın sol yanında birikir. Böylece hava yolu açık tutularak akciğerlere yeterli hava girişi sağlanmış olur.

Nöbet Sonrası (Postiktal) Dönem

Nöbet sona erdikten sonra hastada postiktal dönem denilen, derin uykuya benzer bir dinlenme süreci başlar. Bu süre 1-2 dakikadan 2-4 saate kadar değişebilir. Bu dönemde hastayı uyandırmaya veya ayağa kaldırmaya çalışmamalı, dinlenmesine izin vermelisiniz.

Nöbet sonrası geçici olarak şu durumlar yaşanabilir:

• Geçici görme kaybı veya hafıza kaybı.
• Konuşamama durumu.
• Şaşkınlık ve yorgunluk.

Bu belirtiler kısa sürede düzelecektir; epilepsi ataklarının kalıcı bir zarar vermesi beklenmez. Ayrıca, hasta tam olarak kendine gelmeden kesinlikle katı gıda, ilaç veya sıvı verilmemelidir.

Ne Zaman Ambulans Çağrılmalıdır?

Bazı durumlar nöbetin normal seyrinin dışında olduğunu gösterir ve acil müdahale gerektirir. Aşağıdaki tablodaki durumlarda vakit kaybetmeden ambulans çağrılmalıdır: