Empty Sella Sendromu (Boş Sella Sendromu)

Empty Sella Sendromu: Tanımı ve Sınıflandırılması

Empty sella sendromu, hipofiz bezinin bulunduğu anatomik boşluğun (sella tursika) beyin omurilik sıvısı ile dolması ve bezin sıkışması durumudur. Bu klinik tablo, oluşum mekanizmalarına göre primer ve sekonder olmak üzere iki ana grupta incelenmektedir. Her iki durum da hipofiz fonksiyonlarını ve çevre dokuları farklı şekillerde etkileyebilir.

Primer Empty Sella Sendromu

Primer empty sella sendromu, beyin zarının sella tursika adı verilen kemik yapı içerisine taşması sonucunda meydana gelir. Bu durumun temel nedenleri arasında tekrarlayan beyin omurilik sıvısı (BOS) atımları veya kitle etkisi yer almaktadır. Süreç içerisinde hipofiz bezinin bulunduğu boşluk genişler ve bez baskı altında kalarak sıkışabilir.

Görülme Sıklığı ve Risk Grupları

Toplum genelinde görülme oranı %8 ile %35 arasında değişen bu sendrom, belirli demografik gruplarda daha yaygındır. İstatistiksel veriler ve risk faktörleri şu şekildedir:

• Cinsiyet: Kadınlarda erkeklere oranla 5 kat daha fazla görülür.
• Profil: Genellikle orta yaşlı, kilolu ve hipertansiyon öyküsü olan kadınlarda rastlanır.
• İlişkili Durumlar: Hipofiz tümörü bulunan hastalarda görülme sıklığı artış gösterir.

Belirtiler ve Tanı Süreci

Primer tipte hastaların en yaygın şikayeti baş ağrısıdır. Bunun yanı sıra klinik tabloda şu belirtiler gözlemlenebilir:

• Baş dönmesi ve sara (epilepsi) nöbetleri,
• Görme bozuklukları,
• Adet düzensizlikleri ve göğüslerden süt gelmesi,
• Nadiren burundan beyin omurilik sıvısı gelmesi.

Rahatsızlığın teşhisinde hipofiz hormon profili incelemeleri ve beyin MR (Manyetik Rezonans) görüntüleme yöntemleri belirleyici rol oynar.

Sekonder Empty Sella Sendromu

Sekonder empty sella sendromu, genellikle başarılı bir hipofiz tümörü cerrahisi sonrasında gelişen bir durumdur. Operasyon sonrası dönemde ortaya çıkan görme bozuklukları ile karakterizedir.

Bu tablonun temel nedeni, optik kiazma olarak adlandırılan göz siniri yapısının sella içerisine sarkmasıdır. Cerrahi müdahale sonrası oluşan bu anatomik yer değişimi, hastada çeşitli görme problemlerinin tetiklenmesine yol açar.