El ve El Bileği Hastalıkları
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
El ve El Bileği Hastalıkları: Karmaşık Bir Yapının Sağlık Rehberi
Günlük yaşantımızdaki aktiviteleri gerçekleştirmek için sıkça kullandığımız ellerimiz, vücudumuzun en karmaşık uzuvlarından biridir. Ellerimizde yer alan 19 kemik, 17 eklem ve 19 kas, her hareketimizde koordineli bir şekilde çalışır. Ancak zorlayıcı hareketler, ters pozisyonlar ve teknolojik aletlerin uzun süreli kullanımı ellerimizi yıpratarak çeşitli hastalıklara davetiye çıkarabilmektedir.
Travma ve yaralanmalar sonucu hasar gören kemikler, tendonlar, kaslar, damarlar ve sinirler zedelenerek; güçsüzlük, his kaybı ve ağrı gibi şikayetlerin oluşmasına yol açar. El ve el bileğinin aşırı veya kötü kullanımı sonucunda; tetik parmak, sinir sıkışması, karpal tünel sendromu, romatoid artrit ve tenisçi dirseği gibi rahatsızlıklar toplumda sıkça görülmektedir. Bu tür belirtilerle karşılaşan hastaların, süreçleri yakından takip ederek bir ortopedi uzmanına başvurmaları kritik önem taşır.
Tetik Parmak (Stenozan Tenosinovit)
Kaslarımızı kemiklere bağlayan lifli bağ dokusu olan tendonların etrafında, onları halka şeklinde çevreleyen bir kılıf bulunur. Bu kılıfta oluşan enflamasyon nedeniyle yapının çapı genişler ve kalınlaşır. Kalınlaşan bu yapı parmaklardaki esnekliği ortadan kaldırarak, parmakların tetik çekme hareketine benzer bir pozisyonda kalmasına neden olur. Bu klinik tabloya Tetik Parmak adı verilir.
Her yaş grubunda görülebilen bu hastalık; ileri yaşlarda şeker ve romatizmal hastalıkları olanlarda, genç yaşlarda ise bilgisayar ve telefon kullanımına bağlı olarak gelişebilir. Ayrıca dağcılar, motosiklet kullanıcıları ve piyanistler gibi avuç içini yoğun kullanan meslek grupları risk altındadır. Parmak ağrısı, zonklama ve şişlik en belirgin semptomlardır. Erken evredeki takılma hissi tedavi edilmezse, parmakların tamamen kilitli kalmasına yol açabilir.
Fiziki muayene ile teşhis edilen tetik parmak hastalığında, başlangıç aşamasında soğuk kompres ve fizik tedavi uygulamaları tercih edilir. İyileşme sağlanamayan durumlarda ise cerrahi müdahale ile sıkışıklığa neden olan bölge rahatlatılır. Cerrahi sonrası hastalar kısa sürede günlük hayatına dönebilir ve hastalığın nüksetme riski ortadan kalkar.
Karpal Tünel Sendromu (Sinir Sıkışması)
El bileği içerisinde parmakların hareketini ve duyusunu sağlayan kas, sinir ve damarlar bir kanal içerisinden geçer. Bu sinirlerin dışı koruyucu bir kılıf ile kaplıdır. İleri yaşlarda kalınlaşabilen bu kılıf, içerisindeki siniri sıkıştırarak baskı oluşturur. Parmaklarda uyuşma, ağrı ve karıncalanma ile kendini gösteren bu durum karpal tünel sendromu olarak tanımlanır.
Hastalığın gelişiminde el bileğinin aşırı kullanımı (bilgisayar kullanımı, örgü örmek, temizlik bezlerini sıkmak, oto tamiratı vb.) temel etkendir. Ayrıca diyabet, hipotiroidizm, romatoid artrit ve gut gibi sistemik hastalıklar da süreci tetikleyebilir. Eğer hastada boyun fıtığı veya kireçlenme de mevcutsa, bu duruma çift darlık adı verilir. Tanı süreci MR ve sinir elektrosu (EMG) ile kesinleştirilir.
| Tedavi Yöntemi | Uygulama Amacı |
|---|---|
| İlaç Tedavisi | Ağrıyı ortadan kaldırmak ve enflamasyonu azaltmak |
| Fizik Tedavi | Eli sıcak tutmak, istirahat sağlamak ve akut ağrıları iyileştirmek |
| Cerrahi Müdahale | İleri derece sıkışmalarda siniri rahatlatmak için kesi açılması |
Dupuytren Hastalığı
Avuç içindeki deri altı bağ ve yağ dokusunun zamanla sertleşerek nodül ve hücresiz bağ dokusuna dönüşmesi durumudur. Bu yapılar parmakların bükülerek içe doğru çekilmesine yol açar. Dupuytren hastalığı, parmakların hareket kabiliyetini engelleyen ve kozmetik görüntü bozukluğuna neden olan bir rahatsızlıktır.
Genellikle 40 yaş sonrası görülen bu hastalıkta, avuç içinde oluşan şişkinlik ve sertlik ile bir veya birkaç parmağın tam açılamaması temel belirtilerdir. Hastalık genellikle ağrısız seyrettiği için hastalar tedaviyi erteleyebilmektedir; ancak bu durum hastalığın ilerlemesine neden olur. Tedavide cerrahi yöntemle nodül ve bağlar çıkartılır, ardından fizik tedavi ile iyileşme süreci desteklenir.
Ganglion Kistleri
El bileğinde ve parmak eklemlerinde görülen, bazen kendiliğinden kaybolabilen şişliklere ganglion kistleri denir. İçerisinde yoğun ve kaygan bir eklem sıvısı barındıran bu kistler, cilt üzerinde balon benzeri bir görünüm oluşturur. Eldeki hareket yoğunluğu arttıkça kistin boyutu da büyüyebilir.
- Kimlerde Görülür: Daha çok bilgisayar kullanan veya örgü ören kadınlarda rastlanır.
- Doğası: Kötü huylu değildir ve diğer organlara yayılma özelliği taşımaz.
- Tanı ve Takip: Romatizmal hastalıklar veya kemik tümörleri ile karıştırılmaması için uzman muayenesi şarttır.
- Tedavi: Genellikle düzenli kontrollerle takip edilir. Şişliğin aşırı büyümesi veya ağrı yapması durumunda sıvı boşaltılır; sonuç alınamazsa cerrahi olarak çıkartılır.
