DEPRESYON BELİRTİLERİ, NEDİR, NE DEĞİLDİR?

Depresyon Nedir? Kavramsal Tanımı ve Kapsamı

Günlük konuşma dilinde sıklıkla yer bulan depresyon, kökeni İngilizce olan "depression" kelimesinden gelmektedir ve Türkçe karşılığı çöküntü veya çökkünlük olarak tanımlanmaktadır. Ruh sağlığı profesyonelleri bu terimi, sadece geçici bir ruh halini değil, çok daha geniş kapsamlı bir ruhsal hastalığı ifade etmek amacıyla kullanırlar. Klinik bir tanı olan depresyon, bireyin yaşam kalitesini ve genel sağlığını doğrudan etkileyen ciddi bir durumdur.

Bireylerin günlük hayatta kullandığı "bugün depresyondayım" ifadesi, genellikle o gün yaşanan olumsuz bir olay neticesinde hissedilen öfke veya üzüntüyü temsil eder. Ancak psikiyatride depresyon, bu tür geçici durumlardan keskin bir şekilde ayrılmaktadır. Psikiyatrik anlamda bu sözcük; kişinin yaşama sevincini uzun süreli olarak baskılayan, beyin kimyasıyla doğrudan ilişkili olan ve derin bir duygusal çökkünlük yaratan tablolar için kullanılır.

Depresyonun Görülme Sıklığı ve Risk Faktörleri

Depresyon; millet, ülke, eğitim düzeyi veya ekonomik statü fark etmeksizin her kesimde görülebilen evrensel bir hastalıktır. İstatistiksel verilere göre, depresyonun ortaya çıkma oranı kadınlarda erkeklere oranla bir kat daha fazladır. Araştırmalar, kadınların yaklaşık %20’sinin hayatlarının herhangi bir döneminde bu hastalıkla karşı karşıya kalabileceğini göstermektedir.

Hastalığın tetiklenmesinde çevresel stres faktörleri önemli bir rol oynayabilse de bu durum her vaka için geçerli değildir. Depresyonun ortaya çıkması için mutlaka dışsal bir stres faktörünün bulunması zorunlu değildir. Bazı bireylerde genetik yatkınlık (soy özelliği) ön plandadır; bu kişilerin ailelerinde ruhsal sıkıntı yaşayan bireylerin oranı toplum ortalamasının üzerindedir.

Depresyon Belirtileri Nelerdir?

Depresyon, bireyin hem zihinsel hem de fiziksel sağlığını etkileyen geniş bir belirti yelpazesine sahiptir. En sık karşılaşılan depresyon belirtileri şu şekilde sıralanabilir:

• Yaşama sevincini yitirme ve daha önce zevk alınan aktivitelerden keyif alamama.
• Çevre tarafından fark edilebilecek düzeyde üzüntülü, sıkıntılı ve kederli bir ruh hali.
• Dikkat toplama güçlüğü, dalgınlık ve hatırlama zorluğu yaşama.
• Çabuk sinirlenme, tahammülsüzlük ve sık ağlama nöbetleri.
• Sürekli enerjisiz, yorgun ve bitkin hissetme hali.
• Vücudun çeşitli yerlerinde veya başta açıklanamayan ağrılar hissetme.
• İş yapma isteğinde azalma ve bir işe başlamakta zorlanma.
• İştah değişiklikleri (belirgin azalma veya bazen artış).
• Uyku bozuklukları (uykuya dalamama, sık uyanma, sabah yorgun kalkma veya aşırı uyuma isteği).
• Sosyal izolasyon, eve kapanma ve kalabalıktan rahatsız olma.
• Değersizlik, yetersizlik, suçluluk ve umutsuzluk duyguları.
• Kendini çirkin görme ve ölme isteği gibi karamsar düşünceler.

Hastalığın Seyri ve Şiddet Dereceleri

Tedavi edilmeyen bir depresyon süreci birkaç hafta sürebileceği gibi; aylar, yıllar hatta çok daha uzun süreler devam edebilir. Hastalığın ağırlık derecesi kişiden kişiye farklılık göstermektedir. Bazı vakalarda tablo hafiftir ve günlük yaşam sadece kısıtlı bir düzeyde etkilenir; bu durum dışarıdan bakıldığında fark edilmeyebilir.

Ancak hastalık orta, ağır veya çok ağır şiddette seyredebilir. Bu tür durumlarda hastanın durumuna göre ayaktan tedavi veya hastaneye yatırılarak tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesi mutlak bir zorunluluktur. Depresyon sürecinde en kritik risk faktörü, kişinin kendi canına kıyma düşüncesi yani intihar eğilimidir. Özellikle psikotik özellikli depresyon gibi ağır tablolarda, kişi önce yakınlarına sonra kendisine zarar verme teşebbüsünde bulunabilir.

Depresyon Tedavi Yöntemleri

Depresyon, tıp dünyasında büyük ölçüde tedavi edilebilen bir hastalık olarak kabul edilir. Tedavi planı, hastanın ihtiyaçlarına ve hastalığın şiddetine göre kişiselleştirilir. Tedavide kullanılan temel yöntemler şunlardır:

İlaç Tedavisi Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar

Tedavi sürecinde hasta ve yakınlarının en büyük çekincesi genellikle ilaç kullanımıyla ilgilidir. Toplumda yaygın olan; ilaçların bağımlılık yapacağı, ömür boyu kullanılacağı veya kişiyi uyuşturup uyutacağı yönündeki düşüncelerin bilimsel bir temeli yoktur. Bu tür asılsız söylentilere inanarak tedaviden kaçınmak, hastanın durumunun kötüleşmesine neden olur. Unutulmamalıdır ki; doğru tedavi ile hayata daha pozitif ve sağlıklı bir pencereden bakmak mümkündür.