Damar Cerrahisi ( Şah Damarı Ameliyatı - Bacak Damarı Tıkanıklığı - Karın Damarı Balonlaşması (Abdominal Aort Anevrizması)
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Damar Tıkanıklığı (Ateroskleroz) Nedir?
Damar tıkanıklığı (ateroskleroz) hastalığı sadece kalp damarlarını etkileyen bir durum değildir; dolaşım sisteminin bulunduğu her noktada damar darlığı veya tıkanıklığı gelişebilir. Vücutta en sık şah damarı ve bacak damarı tıkanıklıkları ile karşılaşılmaktadır. Bu tür rahatsızlıkların tedavisinde anjiyo eşliğinde balon/stent uygulamaları veya cerrahi operasyonlar tercih edilebilir. Bazı vakalarda ise aynı seansta damarın bir bölgesine stent uygulanırken, diğer bölgesine baypas yapılması gerekebilir.
Damar hastalıkları doğrudan kalp-damar cerrahisinin uzmanlık alanına girer. Tedavi sürecinde cerrahın hem anjiyo tekniklerine hem de damar cerrahisine tam hakim olması, hasta için en az travmatik ve en kesin çözümün uygulanması açısından kritiktir.
Şah Damarı (Karotis Arter) Ameliyatları ve Riskleri
Beyin dolaşımı, boynun ön kısmındaki iki adet şah damarı (karotis arter) ve arkadaki vertebral arterler aracılığıyla sağlanır. Şah damarı darlığı iki temel hayati tehlike oluşturur:
- Emboli: Darlıktan kopan bir parçanın beyin damarına atarak geçici veya kalıcı hasar oluşturması.
- Felç: Damarın tamamen tıkanması sonucu felç gelişmesi.
Eğer damar tıkanıklığı %70 ve üzeri bir seviyedeyse, damarın stent veya ameliyatla açılması zorunludur. Tanı aşamasında en basit yöntem damar ultrasonu (Doppler) olsa da, girişim planlamak için MR, BT veya klasik anjiyografi ile damarın görüntülenmesi şarttır.
Şah Damarı Tedavi Yöntemleri
Şah damarında ciddi darlık olan hastaların yarısından fazlasında kalp damar darlığı da görülmektedir. Bu nedenle, operasyon sırasında kalp krizi riskini önlemek adına ameliyat öncesi kalp anjiyosu yapılması büyük önem taşır.
- Stent İşlemi: Uygun durumlarda tercih edilebilir; ancak darlık yapısı uygun değilse, stentleme sırasında beyne parça atma riski ameliyata göre daha yüksektir.
- Cerrahi Müdahale: Ameliyatla damarın içi açılarak darlık temizlenir ve damar bir yama ile genişletilerek kapatılır.
- İyileşme Süreci: Ameliyat sonrası yoğun bakım gerektirmez. Hasta bir saat sonra odasına alınır ve 1-2 gün içinde taburcu edilir.
Bacak Damarı Tıkanıklığı Belirtileri ve Tanısı
Bacak atardamarlarındaki tıkanıklıklar genellikle yürüyüş sırasında kalça veya bacak bölgesine giren, dinlenmekle geçen kramplar ve ağrılar ile kendini gösterir. Tedavi edilmeyen ileri darlıklarda iyileşmeyen yaralar ve gangren oluşumu gözlenir.
Ani başlayan şiddetli ağrı ve soğukluk hissi, pıhtı atmasına bağlı bir tıkanıklığı işaret eder. Bu durumda saatler içinde yapılacak müdahale ile pıhtının alınması bacağın kurtarılmasını sağlar. Kronik seyreden durumlarda ise baypas cerrahisi, balon-stent tedavisi veya hibrit yöntemler uygulanır.
Bacak Damarı Tedavi Planlaması
| Damar Bölgesi | Tercih Edilen Tedavi Yöntemi |
|---|---|
| Karın İçi (Aort) Darlıkları | Öncelikli olarak balon ve stent (Başarı oranı yüksektir) |
| Kasık ve Diz Arası | Uygunsa stent; değilse sentetik damar ile baypas (Femoro-popliteal) |
| Diz Altı Damarlar | Öncelikle ilaç tedavisi; gerekirse balon veya safen ven ile baypas |
Karın Damarı Balonlaşması (Abdominal Aort Anevrizması)
Aort damarı, kalpten çıkan ve tüm vücuda kan dağıtan ana atardamardır. Genellikle yüksek tansiyon, sigara kullanımı ve genetik faktörlere bağlı olarak bu damarda balonlaşma (anevrizma) meydana gelebilir. En büyük risk, genişleyen damarın aniden yırtılmasıdır.
Erken teşhis için karın ultrasonu hayati önem taşır. Ultrasonda genişleme saptanırsa, kesin tanı için ilaçlı tomografi çekilmelidir. Belirli bir çapın üzerindeki anevrizmalar cerrahi müdahale gerektirir.
Anevrizma Ameliyat Seçenekleri
- Klasik Ameliyat: Karından açılan büyük bir kesi ile genişlemiş damar çıkarılır ve yerine sentetik damar dikilir. İyileşme süreci daha uzundur ve yoğun bakım takibi gerektirir.
- Kapalı Anevrizma Ameliyatı (EVAR): Kasıktan açılan 4-5 cm'lik küçük kesilerle, anjiyo eşliğinde yapılır. Damar içine yerleştirilen stentli sentetik damar sayesinde kanın balonlaşmış bölgeye girmesi engellenir. Bu yöntemde hasta aynı gün ayağa kalkabilir ve birkaç gün içinde taburcu olabilir.
