Covid 19 enfeksiyonunda ve sonrasında pulmoner (akciğer hastalıklarının) rehabilitasyonu

Pulmoner Rehabilitasyon Nedir?

Pulmoner rehabilitasyon, bireyin mevcut akciğer hastalığına rağmen yaşamını olabildiğince normale yakın ve aktif bir şekilde sürdürebilmesi için uygulanan multidisipliner çalışmaların bütünüdür. Bu süreç, tıbbi tedaviye rağmen nefes darlığı çeken, egzersiz toleransı azalmış veya günlük yaşam aktivitelerinde kısıtlanma yaşayan kronik solunum hastaları için hayati bir önem taşır.

Pulmoner Rehabilitasyon Kimlere Uygulanır?

Kronik solunum yetmezliği olan ve yaşam kalitesi düşen her hasta bu programdan yararlanabilir. Özellikle aşağıdaki hastalık gruplarına sahip bireylerin pulmoner rehabilitasyon programına alınması önerilmektedir:

• KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı) ve Astım,
• Kistik fibrozis ve bronşektazi,
• İnterstisiyel akciğer hastalıkları,
• Nöromuskuler hastalıklar (ALS, spinal kord yaralanması, spinal muskuler atrofiler),
• Göğüs kafesi bozuklukları,
• Solunum cihazından ayırma (weaning) dönemindeki hastalar.

Ayrıca, akciğer cerrahisi öncesi ve sonrasındaki dönemlerde de hastaların iyileşme süreçlerini hızlandırmak amacıyla bu programlar etkin bir şekilde kullanılmaktadır.

COVID-19 ve Pulmoner Rehabilitasyon Süreci

COVID-19, hastaların solunumsal, fiziksel ve psikolojik fonksiyonlarında ciddi işlev bozukluklarına yol açabilen, yüksek bulaşıcılığa sahip bir enfeksiyondur. Aktif hastalık dönemini atlatmış bireylerin, kalıcı hasarları minimize etmek adına rehabilitasyon desteğine ihtiyaç duyduğu bilinmektedir. İzole edilen hastalarda süreç; basılı materyaller, eğitim videoları veya uzaktan konsültasyon yöntemleriyle yönetilmelidir.

Pulmoner Rehabilitasyon Programı Neleri Kapsar?

Programlar, hastanın ihtiyacına göre özelleştirilir ve çok yönlü bir yaklaşım sunar. Süreç içerisinde yer alan temel bileşenler şunlardır:

• Hasta eğitimi ve sigara bıraktırma çalışmaları,
• Bronşiyal hijyen ve kontrollü solunum teknikleri,
• Bireyselleştirilmiş egzersiz programları,
• Diyet planlaması ve psikososyal destek.

Program Süresi ve Uygulama Şekli

Rehabilitasyon programları genellikle 6-12 hafta süreyle planlanır. Haftada en az 3 gün gerçekleştirilen seansların her biri ortalama 1-2 saat sürmektedir. Hastanın durumuna göre bu hizmetler hastanede yatırılarak veya ayaktan takip şeklinde sunulabilir.

Uygulanan Egzersiz Türleri ve Teknikler

Programın temelini oluşturan egzersizler, hastanın fiziksel kapasitesini artırmaya yöneliktir. Bu kapsamda uygulanan yöntemler aşağıda tabloda özetlenmiştir: