Çocuklarda saldırganlık

Çocuklarda Saldırganlık Nedir? Tanımı ve Kapsamı

Saldırganlık, bir bireyin bilinçli bir şekilde başka bir kişiye veya nesneye zarar verme eylemi olarak tanımlanır. Bu durum, toplumsal olarak onaylanmayan bir anti-sosyal davranış biçimidir. Saldırganlıkta belirleyici olan unsur eylemin sonucu değil, kişinin bu eylemi gerçekleştirirken sahip olduğu bilinçli niyet faktörüdür.

Örneğin, bir kişi fırlattığı taş hedefteki kişiye isabet etmese dahi, bu eylem bilinçli bir zarar verme isteği taşıdığı için saldırganca bir davranış olarak kabul edilir. Günlük yaşamda bu olgu, sözel saldırganlık ve fiziksel saldırganlık olmak üzere iki temel biçimde karşımıza çıkmaktadır.

Yaş ve Cinsiyete Göre Saldırganlık Eğilimleri

Çocuk gelişiminde saldırganlığın dışa vurumu yaş dönemlerine göre farklılık gösterir. 0-6 yaş dönemi, fiziksel saldırganlığın sözel saldırganlığa oranla daha net gözlemlendiği bir evredir. Ancak 6 yaşından sonra okul döneminin başlamasıyla birlikte, sözel saldırganlık eğiliminde belirgin bir artış yaşanır.

İlköğretim yıllarının sonuna doğru cinsiyet faktörü de davranışlar üzerinde etkili olmaya başlar. Bu dönemde erkek çocukların, kız çocuklarına kıyasla daha saldırgan tutumlar sergilediği görülmektedir. Bu farklılığın temel nedenleri ve diğer tetikleyiciler şu şekilde sıralanabilir:

• Hormonal Mekanizmalar: Erkeklerde bulunan testosteron hormonu, saldırganlık düzeyini etkileyen biyolojik faktörlerin başında gelir.
• Mizaç Yapısı: Halk arasında "zor çocuk" olarak tanımlanan, çok ağlayan ve zor sakinleşen bebeklerin, ileriki yaşlarda diğer çocuklara göre daha saldırgan olma riski yüksektir.
• Sosyal Çevre: Ebeveyn ve kardeşlerle kurulan iletişim biçimi, davranışın şekillenmesinde kritik rol oynar.

Aile İçi İletişim ve Model Alma Süreci

Çocuklarda saldırganlık, genellikle ebeveynlerin disiplin yöntemleriyle doğrudan ilişkilidir. Sözel açıklamalar yapmak yerine fiziksel ceza uygulayan ailelerde yetişen çocukların saldırganlaşmasının iki temel nedeni bulunmaktadır:

1. Model Alma: Çocuk, ebeveynlerinin davranışlarını taklit eder ve şiddeti normal bir iletişim yolu olarak görür.
2. Pekiştirme: Evdeki iletişim dili saldırganlık üzerine kuruluysa, çocuğun bu tür davranışları bir şekilde ödüllendirilmiş olur ve davranış kalıcı hale gelir.

Ebeveynlerin birbirine bağırarak veya engelleyerek iş yaptırması, çocuk için yanlış bir çözüm yolu oluşturur. Örneğin, annesinin azarlaması sonucu yemek yiyen bir çocuk, kardeşine tekme atarak istediğini yaptırmayı son derece doğal bir yöntem olarak benimser.

Medyanın ve Televizyonun Saldırganlık Üzerindeki Etkisi

Çocuklar, uyku dışındaki vakitlerinin önemli bir kısmını (günde ortalama 3-4 saat) televizyon karşısında geçirmektedir. Bu süreçte maruz kalınan içerikler, çocukların şiddeti öğrenmesine ve uygulamasına zemin hazırlar. Araştırmalar, şiddet içerikli programların çocukları daha saldırgan bireylere dönüştürdüğünü kanıtlamaktadır.

Sonuç: Sağlıklı Bir Gelecek İçin Ebeveyn Yaklaşımı

İnsan doğasında savunma amaçlı bir saldırganlık güdüsü bulunsa da, toplumsal yaşamdaki saldırgan davranışların çoğu psişik nedenlere ve öğrenilmiş süreçlere dayanır. Çocuklar, çevrelerindeki dünyayı adeta boş bir kütüphane gibi kayıt eder ve taklit ederler.

Toplumun gelecekte aydınlanmasını sağlamak için ebeveynlerin şu üç kurala dikkat etmesi hayati önem taşır:

• Ev içinde sözel veya fiziksel şiddetten tamamen uzak durulmalıdır.
• Şiddet barındıran televizyon programları ve medya içerikleri kısıtlanmalıdır.
• Çocuklarla kurulan fiziksel temas, can yakıcı değil, yumuşak ve sevgi dolu olmalıdır.

Dr. Gökhan ÜRKMEZ - Hipnoterapist