Çocuklarda Gastroözofageal Reflü
- Gastroözofageal reflü, mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçmasıdır ve bebeklerde kapak mekanizmasının henüz gelişmemesi nedeniyle sık görülürken genellikle bir yaşında kendiliğinden düzelir.
- Belirtiler yaş gruplarına göre farklılık gösterir; küçük çocuklarda kusma ve iştahsızlık ön plandayken, büyük çocuklarda göğüste yanma ve ağza asit tadı gelmesi gibi şikayetler görülür.
- Reflü şikayetlerini azaltmak için beslenme düzeninin değiştirilmesi, yatak başının yükseltilmesi ve yemekten hemen sonra yatılmaması gibi yaşam tarzı değişiklikleri önerilir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Çocuklarda Gastroözofageal Reflü Nedir?
Gastroözofageal reflü, mide içeriğinin (asit ve besinler) istemsiz bir şekilde yemek borusuna geri kaçmasıdır. Yemek borusu, ağızdan alınan gıdaların mideye iletilmesini sağlayan boru şeklinde bir yapıdır ve alt ucunda mide ile birleştiği noktada bir kapak mekanizması bulunur. Bu bölgedeki yuvarlak kaslar, normal şartlarda kapalı durarak mide içeriğinin yukarı çıkmasını engeller.
Ancak yemek borusunun alt ucundaki kapak her zaman tam kapalı kalmayabilir. Özellikle yemek sonrasındaki dönemlerde yaşanan kısa süreli kaçışlar normal kabul edilir ve çoğu zaman fark edilmez. Eğer bu durum sık tekrarlıyor ve çocuğun yaşam kalitesini bozuyorsa, bu tabloya reflü hastalığı adı verilir.
Bebeklerde ve Çocuklarda Reflü Neden Görülür?
Bebeklerde reflü görülme sıklığı oldukça yüksektir. Bunun temel nedeni, yemek borusunun alt ucundaki kapağın 0-6 ay arasındaki bebeklerde gelişimini henüz tamamlamamış olmasıdır.
- Bebeklik Dönemi: Tamamen sıvı gıdalarla beslenen bebeklerin %40-60'ında reflü görülür.
- Gelişim Süreci: 9-12. aylardan itibaren katı gıdaya geçiş ve oturma becerisinin kazanılmasıyla reflü azalır.
- İyileşme: Genellikle bebek 1 yaşına geldiğinde bu durum kendiliğinden düzelir.
Bazı özel sağlık durumları reflü hastalığı riskini artırabilir. Serebral palsi, beyin ve omurilik hastalıkları, kistik fibroz, astım ve obezite bu risk faktörleri arasında yer almaktadır.
Çocuklarda Reflü Belirtileri Nelerdir?
Reflü belirtileri çocuğun yaşına göre farklılık göstermektedir. Belirtilerin haftada birkaç kez tekrarlaması ve günlük aktiviteleri kısıtlaması durumunda mutlaka bir uzmana danışılmalıdır.
| Okul Öncesi Çocuklarda Belirtiler | Büyük Çocuk ve Ergenlerde Belirtiler |
|---|---|
| Kusma ve mide bulantısı | Ağızda veya boğazda asit tadı |
| İştahsızlık ve kilo kaybı | Karın ağrısı ve bulantı |
| Ağız kokusu | Göğüste yanma hissi |
| Geceleri artan öksürük nöbetleri | Yutkunmada güçlük |
| - | Lokmanın boğazda takılması |
Diğer Önemli Belirtiler
Klasik belirtilerin yanı sıra, şu kronik şikayetler de reflü araştırması gerektirebilir:
- Kuru öksürük ve ses kısıklığı (larenjit)
- Boğazda takılma hissi ve boğaz ağrısı
- İnatçı hıçkırık
- Gece öksürük atakları ve hışıltı
- Orta kulakta sıvı birikmesi (seröz otit)
Önemli Not: Ciddi kabızlığı olan çocuklarda da benzer yakınmalar görülebilir. Bu durumda öncelikle kabızlık tedavi edilmeli, şikayetler devam ederse reflü değerlendirilmelidir.
Reflü Hastalığı Tanı Yöntemleri
Tanı sürecinde genellikle hastanın öyküsü yeterli olmaktadır. Ancak şikayetlerin şiddetine göre doktorunuz şu ileri tetkikleri isteyebilir:
- Baryumlu Yemek Borusu-Mide Filmi: İlaçlı bir sıvı içirilerek çekilen röntgen filmidir.
- Endoskopi ve Biyopsi: Yemek borusunun iç yapısının incelenmesi ve doku örneği alınmasıdır.
- 24 Saatlik pH İncelemesi: Yemek borusundaki asit seviyesinin gün boyunca ölçülmesidir.
Reflü Şikayetlerini Hafifletmek İçin Öneriler
Çocuğunuzun yakınmalarını azaltmak ve yaşam kalitesini artırmak için aşağıdaki önlemleri alabilirsiniz:
- Beslenme Düzeni: Çikolata, kakao, yağlı gıdalar, cips, patates kızartması ve gazlı içeceklerden uzak durulmalıdır.
- Uyku Pozisyonu: Yatağın baş ucu yerden yaklaşık 20-25 cm yükseltilmelidir.
- Kilo Kontrolü: Eğer çocukta obezite varsa, beslenme uzmanı eşliğinde ideal kiloya ulaşılmalıdır.
- Yemek Sonrası Aktivite: Yemekten sonraki ilk 1-1.5 saat boyunca yatar pozisyona geçilmemelidir.
- Gece Beslenmesi: Gece yatmadan önce süt verilmesi alışkanlığından vazgeçilmelidir.
- Çevresel Faktörler: Çocuk mutlaka sigara dumanından uzak tutulmalıdır.
Prof. Dr. Deniz ERTEM
