Çayın faydaları ve zararları !
Çayın faydaları ve zararları !

ÇAY VE ÖTESİ.

ÇAYINIZI NASIL ALIRSINIZ?

İstanbul’daysanız boğazda çay içmemek olmaz. Vapurda ise çay olmazsa olmaz. Simit çaysız yapabilir mi? Onlar ayrılmaz bir ikilidir. Piyer Loti’ye giderseniz kahve içmeyeceksiniz herhalde. Kültürümüzde ve günlük yaşantımızda her zaman bir çay ocağı vardır. Yağmur ve toprak kokusu dans ederken çay aklıma gelir. Bir İstanbul manzarası çaysız olur mu? Peki, ne var bu çayda? Gelin bir bakalım.

Eski Çin’de 5000 yıl kadar önce çay yapraklarından elde edilen sıcak sıvı ülkemizde en çok tüketilen gıdalardan biridir. II.Abdülhamid döneminde ülkemize getirilip belli bölgelerde denenmiş fakat olumlu sonuç alınamamıştır. Sonrasında doğu karadeniz bölgesi daha uygun görülmüştür. 1920’li yılların başında Batum’dan getirilen fidanlar ile Rize’de çay ekimi başlamıştır.

Çay üretiminde ilk üçte olan ülkemizde yılda kişi başına 2.26 kg çay tüketilmektedir. Kuzey İrlanda’da bu oran 3.36 kg’dır. Maalesef çay denilince ülkemiz değil İngiltere akla gelmektedir. Son zamanlarda piyasada Hint çayları da görülmeye başlamıştır.

Siyah, yeşil, beyaz ve oolong çay türleri vardır. Oolong çayı yeşil ile siyah arasında bir renge sahip çay türüdür.

Bitkinin ismi ‘’ Camellia Sinens’’dir. İçinde kateşin bulunmaktadır. Antioksidan olan kateşin daha çok yeşil ve siyah çayda bulunmaktadır. Antioksidan nedir. Vücudumuzda reaksiyonlar sonrasında serbest oksijen radikalleri yani zehirli atıklar oluşmaktadır. Normalde bunları ortadan kaldıran çöpçüler vardır. Kapasite aşıldığından biriken bu maddeler zarar verirler. Pek çok hastalık mekanizmasında bu maddeler rol oynarlar. Doğada pek çok bitkide (üzüm çekirdeği, sarımsak, soya fasulyesi, yaban mersini, turunçgiller ve böğürtlen) antioksidan bulunur. Yeşil ve siyah çay arasında antioksidan kapasiteleri arasında bir fark bulunmamaktadır. Ancak tıbbi çalışmalar daha çok yeşil çay üzerinde yoğunlaşmıştır. Çay da % 3 oranında kafein de bulunur. Polifenoller ve flavanoidlerde çayın etkisinde pay sahibidirler.

Çayın olumlu etkileri;

Kolesterol ve kalp damar hastalıkları konusunda etkisi kesin değildir. Bazı yayınlarda kalp damar hastalıklarını azalttığı yönündeki iddialar vardır. Damar sertliği yani ateroskleroz oluşumundaki azalma antioksidan ve iltihap gelişimini engelleyici özelliklerine bağlıdır.

Kolesterolü düşürdüğü yönündeki yayınlar kuvvetli veriler içermez. Hafif bir düşüş yaptığı kabul edilir. Bu etki de antioksidan özelliklerine bağlanmaktadır.

Antioksidan etkisi yanında pıhtılaşmayı azalttığından felç geçirme riskini düşürdüğü ileri sürülmüştür. Japonya’da buna benzer bulgular elde edilmiştir.

Yeşil çayın ise kilo kaybına sebep olması kalori yakmasına bağlanır. Buna karşın yeşil çayın düzenli içilmesi gerektiği bildirilmiştir.

Kanser üzerindeki etkisi: meme, prostat ve yumurtalık kanserleri için bildirilen koruyucu etkisinin ise büyük çaplı çalışmalarda gösterilemediği bilinmektedir. 2014 yılında yapılan bir analiz çalışmasına siyah ve yeşil çay tüketenlerde akciğer kanserinin daha az görüldüğü bildirilmiştir. Eldeki en önemli bulgu şuanda bu yayındır. Genelde bu konu içerdiği antioksidan etkisine bağlanır.

Çay için antioksidan etkisinin yanında güçlü ‘’ antimikrobiyal ‘’ etkisi olduğu bilinmektedir. Yeşil çayda belirginleşen bu özellik bakteri duvarı sentezindeki bozucu etkisi, bakterinin enzimatik işlevini bozmasına bağlanmaktadır. Yeşil çayın diş çürüklerine sebep olan bakteriler üzerindeki etkisi bilinmektedir.

Stres hormonu kortizolu düşürerek antidepresan ya da en azından sakinleştirici etkisi olduğu söylenir. Bazı yayınlarda iyice demlendiğinde ortaya çıkan taninlerin bunu sağladığı söylenir. 2014 yılında yapılan büyük bir çalışmada (566 398 emekli) tatlandırıcılı içeceklerin depresyonu tetiklediği özellikle kafein içeren (kahve ve çay) içeceklerinin depresyon riskini az miktarda düşürdüğü bildirilmiştir.

Peki, çay, zararlı olabilir mi?

Çay konusunda çok sıcak içildiğinde benzer sıvılarda olduğu gibi yemek borusu kanserlerinde artış görüldüğü kesine yakın bir bilgidir. Bu yüzden çok sıcak çay içmemenizi öneririm.

Kemiklerdeki flüorür oranını azaltarak kırıklara yol açabilir.

Böbrek taşı oluşumunu kolaylaştırır.

Dişleri boyar ve kötü görünüme neden olur.

Uykusuzluk yapabilir.

Çok fazla tüketildiğinde kabızlık veya ishal yapabilir.

Özet olarak içecekseniz yeşil veya siyah çay içiniz. Günde yedi bardaktan fazla içmemenizi öneririm. Kesin olan şu ki; enfeksiyonlara ve hastalıklara karşı önde olacaksınız.

Bu kadar Çay’dan bahsetmişken.

Aklımıza gelen çay ile ilgili bir kaç sözü de buraya ekleyelim.

…anılarda kalırdı belki de zamanla ince bel, namussuz çay bile ince belli bardaktan verilmeseydi eğer…CAN YÜCEL

…biz çayın yalnızlığa iyi gelen tarafını da severiz…OĞUZ ATAY

…çay var içersen, ben var seversen, yol var gidersen…AŞIK VEYSEL

…çay bardağında bırakılan dudak payı kadar bile uzak kalamam gözlerine…SUNAY AKIN

… Neyse ki, çayın demi var, hayatın gamına inat! (www.caycek.com)

Sağlıcakla kalın.

KAYNAKLAR

Cabrera C., Artaç R., Gimenez R. (2006). Beneficial effects of green tea – a review. J. Am. Coll. Nutr. 25, 79–99.

Gupta D. A., Bhaskar D. J., Gupta R. K., Karim B., Jain A., Dalai D. R. (2014). Green tea: a review on its natural anti-oxidant therapy and cariostatic benefits. Biol. Sci. Pharm. Res. 2, 8–12 .

Wang L, Zhang X, Liu J, Shen L, Li Z. Nutrition. Tea consumption and lung cancer risk: A meta-analysis of case-control and cohort studies. Nutrition. 2014 Oct;30(10):1122-7

Wang L, Zhang X, Liu J, Shen L, Li Z. Tea consumption and lung cancer risk: A meta-analysis of case-control and cohort studies. Nutrition. 2014 Oct;30(10):1122-7. 6.

Araghizadeh A., Kohanteb J., Fani M. M. (2013). Inhibitory activity of green tea (Camellia sinensis) extract on some clinically isolated cariogenic and periodontopathic bacteria. Med. Princ. Pract. 22, 368–372.

Guo X, Park Y, Freedman ND, Sinha R, Hollenbeck AR, Blair A, Chen H.Sweetened beverages, coffee, and tea and depression risk among older US adults.Int J Cancer. 2009 Aug 1;125(3):491-524.

Nabavi SM, Daglia M, Moghaddam AH, Nabavi SF, Curti V.Tea Consumption and Risk of Ischemic Stroke: a Brief Review of the Literature.Curr Pharm Biotechnol. 2014 Jun 16.

Antiplatelet Effect of Catechol Is Related to Inhibition of Cyclooxygenase, Reactive Oxygen Species, ERK/p38 Signaling and Thromboxane A2 Production.Chang MC, Chang HH, Wang TM, Chan CP, Lin BR, Yeung SY, Yeh CY, Cheng RH, Jeng JH. Stroke. 2013 May;44(5):1369-74.

Kokubo Y, Iso H, Saito I, Yamagishi K, Yatsuya H, Ishihara J, Inoue M, Tsugane S.The impact of green tea and coffee consumption on the reduced risk of stroke incidence in Japanese population: the Japan public health center-based study cohort. Stroke. 2013 May;44(5):1369-74.


İstanbul Kalp Damar Cerrahi uzmanlarına ulaşmak icin tıklayın!