Alfa feto protein
- Alfa feto protein (AFP), fetal karaciğer tarafından üretilen bir protein olup özellikle nöral tüp defektleri ve karın duvarı anomalilerinin önceden tespit edilmesinde kritik bir rol oynar.
- AFP değerinin normalden yüksek olması spina bifida gibi yapısal bozukluklara, düşük olması ise Down sendromu gibi kromozomal anomalilere işaret edebilir.
- Her gebe kadına uygulanması önerilen bu tarama testi, en sağlıklı sonuçların alındığı gebeliğin 16. ve 20. haftaları arasında yapılmalıdır.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Alfa Feto Protein (AFP) Nedir ve Ne İşe Yarar?
Alfa feto protein (AFP), fetal karaciğer tarafından salgılanan bir proteindir. Erişkin bireylerde bulunan albumin proteininin fetal yaşamdaki karşılığı olarak kabul edilir. Gelişim sürecinde AFP, önce fetüsün amnion sıvısına geçer, oradan da anne dolaşımına karışarak ölçülebilir seviyelere ulaşır.
Embriyonun beyin ve omuriliğini oluşturan nöral tüpler, döllenmeyi takip eden 4. haftada karşılıklı olarak kapanır. Bu kapanma sürecinde bir aksama yaşanması durumunda, nöral tüp defektleri (NTD) adı verilen yapısal bozukluklar meydana gelir. AFP testi, bu tür anomalilerin önceden tespit edilmesinde kritik bir rol oynar.
AFP Yüksekliği ve Nöral Tüp Defektleri
AFP yüksekliğinin en temel nedeni, nöral tüpte meydana gelen defektlerdir. Bununla birlikte, fetüsün karın duvarında yer alan açıklıklar ve defektler de AFP seviyesinin yükselmesine sebebiyet verebilir. Anensefali gibi büyük nöral tüp defektleri, genellikle rutin ultrasonografik incelemeler sırasında kolaylıkla teşhis edilebilmektedir.
Eğer bir gebelikte AFP değeri yüksek çıkmasına rağmen ultrasonda belirgin bir anomali saptanamıyorsa, bu durum gözle görülmesi zor olan bir spina bifida (omuriliğin herhangi bir bölgesinin bozuk gelişimi) riskine işaret edebilir. Spina bifida tanısı konulmuş bebeklerde, normal doğum esnasında felç riskinin artması nedeniyle genellikle sezaryen ile doğum tercih edilmektedir.
AFP Düşüklüğü ve Diğer Riskli Durumlar
Laboratuvar sonuçlarında AFP değerinin düşük bulunması, Down sendromu gibi bazı kromozomal anomalilerin habercisi olabilir. Bu nedenle düşük değerler de en az yüksek değerler kadar dikkatle takip edilmelidir. Öte yandan, nedeni açıklanamayan AFP yüksekliklerinde şu olumsuz durumlarla karşılaşılma riski bulunur:
- Fetüsün anne karnında aniden ölmesi,
- Gebelik sürecinde beklenmedik kanamaların oluşması,
- Diğer çeşitli gebelik komplikasyonları.
AFP Testi Ne Zaman Yapılmalıdır?
Maternal AFP ölçümü, anne adayının yaşına bakılmaksızın her gebe kadına uygulanması gereken bir tarama testidir. Testin en sağlıklı sonuçları verdiği dönem, gebeliğin 16. ve 20. haftaları arasıdır. Sonuçların değerlendirilmesi aşamasında birçok değişkenin verileri etkileyebileceği unutulmamalıdır.
| AFP Sonuçlarını Etkileyen Faktörler |
|---|
| Gebelik haftası |
| Annenin yaşı |
| Çoğul gebelik durumu |
| Diğer biyolojik faktörler |
Op. Dr. Kutlugül Yüksel
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
