Alerjik Rinit (Alerjik Nezle) Teşhis, Tanı ve Tedavileri Hakkında

Alerjik Rinit Nedir?

Uzun süredir devam eden burun akıntısı ve burun tıkanıklığı şikayetleriniz varsa, bu durum rinitin belirgin bulgularından biri olabilir. Rinit, en temel tanımıyla burun pasajlarının iltihaplanması anlamına gelir. Bu iltihabi durum; hapşırma, kaşıntı, burun ve geniz akıntısı gibi yaşam kalitesini düşüren semptomlara yol açar.

Genellikle alerjik reaksiyonlar sonucunda gelişen bu durum, tıp literatüründe alerjik rinit (alerjik nezle) olarak adlandırılır. Alerjik rinit, vücudun havada bulunan ve alerjen olarak bilinen küçük partiküllere karşı verdiği aşırı tepki sonucunda oluşur. Bu süreçte aktive olan mast hücreleri ve bazofillerden salınan doğal kimyasallar, burun dokusunda ödem ve akıntıya neden olur.

Alerjik Rinit Kimlerde ve Hangi Yaşlarda Görülür?

Alerjik rinit her yaş grubunda ortaya çıkabilse de, semptomlar genellikle çocukluk veya genç erişkinlik döneminde başlar. Türkiye'deki verilere göre bu rahatsızlığın görülme sıklığı şu şekildedir:

• Erişkin Erkekler: %22
• Erişkin Kadınlar: %24
• Çocuklar: Yaklaşık %7

Astım veya egzama öyküsü olan bireylerde ve ailesinde alerjik hastalık bulunan kişilerde risk çok daha yüksektir. Ayrıca yapılan çalışmalar; anne-babası sigara içen, apartman dairesinde yaşayan ve evcil hayvan besleyen çocuklarda alerjik rinitin daha sık görüldüğünü kanıtlamaktadır.

Alerjik Rinit Belirtileri Nelerdir?

Alerjik rinit semptomları kişiden kişiye farklılık gösterse de sadece burunla sınırlı kalmayıp gözleri, boğazı ve kulakları da etkileyebilir. En yaygın görülen belirtiler şunlardır:

Burun ve Göz Semptomları

• Sulu burun akıntısı ve şiddetli hapşırık nöbetleri.
• Burun kaşıntısı ve buna bağlı olarak burun ucunu yukarı itme hareketi olan "alerjik selam".
• Gözlerde kızarıklık, kaşıntı ve sulanma.
• Göz altlarında şişlik ve koyu renk değişikliği (alerjik parlatıcılar).

Boğaz, Kulak ve Uyku Düzeni

• Damakta ve boğazda kaşıntı hissi.
• Kulaklarda tıkanıklık ve kaşıntı.
• Ağızdan nefes alma ve sık uyanmaya bağlı gündüz yorgunluğu.
• İş, okul ve spor performansında belirgin düşüş.

Alerjik Rinite Neden Olan Temel Alerjenler

Alerjik rinitin tetiklenmesi için mutlaka bir alerjen maruziyeti gereklidir. En sık karşılaşılan alerjenler şunlardır:

• Polenler: Ağaç, ot ve çim polenleri.
• Ev Tozu Akarları: Mikroskobik canlılar.
• Hayvan Kepeği: Kedi, köpek, kuş ve hamam böceği artıkları.
• Küf Mantarları: Nemli ortamlarda üreyen mantarlar.

Alerjik Rinit Türleri ve Görülme Sıklığı

Semptomların süresine ve tetikleyici unsurlara göre alerjik rinit iki ana gruba ayrılır:

Tanı ve Teşhis Yöntemleri

Uzman bir doktor, fizik muayene ve hastanın öyküsü ile teşhis koyabilir. Ancak kesin tanı ve alerjenin belirlenmesi için şu testler uygulanır:

1. Deri Prick (Delme) Testi: En sık kullanılan, hızlı sonuç veren ve ekonomik yöntemdir. Cilde damlatılan alerjenlere verilen reaksiyon ölçülür.
2. Serum Spesifik IgE Antikor Testi: Deri testinden sonuç alınamayan durumlarda kanda yapılan daha maliyetli bir analizdir.

Alerjik Rinit Tedavi Yöntemleri

Tedavide temel strateji, alerjen maruziyetinin azaltılması ile ilaç tedavisinin kombine edilmesidir. Bu yaklaşım semptomları kontrol altına almada oldukça etkilidir.

İlaç Tedavisi

Semptomlara neden olan kimyasalları baskılamak amacıyla şu ilaçlar kullanılır:

• Antihistaminik tabletler ve burun spreyleri.
• Kortizon içeren burun spreyleri (lokal etkili).
• Lökotrien antagonist tabletler veya bunların kombinasyonları.

Aşı Tedavisi (İmmünoterapi)

İmmünoterapi, bağışıklık sisteminin alerjenlere verdiği tepkiyi değiştirmeyi hedefler. Genellikle düzenli enjeksiyonlar şeklinde uygulanan bu yöntem için uygunluk durumu, hastanın geçmişine ve alerji türüne göre belirlenir.

---

Referanslar: 1. Cingi C, et al. (2010), 2. Duksal F, et al. (2013), 3. Çobanoğlu HB, et al. (2016), 4. Bousquet J, et al. (ARIA 2012).