3 Mart Dünya Kulak ve İşitme Günü

Türk Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisi Derneği, 3 Mart Dünya Kulak ve İşitme Günü kapsamında düzenlediği basın toplantısında, özellikle genç nesillerde artan işitme kaybı riskine ve erken tanının hayati önemine dikkat çekti. Dernek Başkanı Prof. Dr. Mete Kıroğlu, günümüzde gençlerin ve ergenlerin en sağlıklı dönemlerinde işitme kaybı yaşamaya başladığını belirterek, bu durumun temel nedenlerinden birinin yüksek sesle kulaklık kullanımı olduğunu vurguladı.

Gençlerde İşitme Kaybı ve Kulaklık Kullanımı

Araştırmalar, 6 ile 19 yaş arasındaki bireylerin %12,5'inde yüksek volümlü kulaklık kullanımına bağlı olarak işitme kaybı geliştiğini göstermektedir. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte müzik dinleme sürelerinin uzaması, iç kulaktaki hücrelerin erken yaşlanmasına neden olmaktadır. Prof. Dr. Kıroğlu, insan kulağının doğduğu andan itibaren yaşlanmaya başladığını ve çevresel seslerin bu süreci hızlandırdığını ifade etmektedir.

İşitme sağlığını korumak adına uzmanlar tarafından önerilen 60/60 kuralı ve diğer önlemler şunlardır:

• Kulaklıkla müzik dinlerken süreyi 60 dakikayla sınırlamak.
• Ses seviyesini maksimum volümün %60'ını geçmeyecek şekilde ayarlamak.
• Kulaklıklar ile uykuya dalmaktan kaçınmak.
• Çok yüksek sesli ortamlarda mutlaka kulak tıkacı kullanmak.

Ses Şiddeti ve İç Kulak Sağlığı İlişkisi

İç kulaktaki hücrelerin sese dayanıklılığı, sesin desibel (dB) seviyesiyle doğrudan ilişkilidir. Belirli bir eşiğin üzerindeki seslere uzun süre maruz kalmak, geri dönüşü olmayan kalıcı işitme hasarlarına yol açmaktadır. Aşağıdaki tabloda ses şiddetine göre güvenli maruziyet süreleri belirtilmiştir:

Erken Tanı ve Biyonik Kulak Teknolojisi

İşitme kaybında erken teşhis, bireyin toplumla iletişimini sürdürebilmesi için kritik bir rol oynamaktadır. Prof. Dr. Mete Kıroğlu, erken tanı sayesinde sağırlık ve dilsizliğin tarihe karıştığını belirtmiştir. Özellikle 1 yaş civarında uygulanan biyonik kulak (koklear implant) ameliyatları ile çocuklar duyma ve konuşma yetisi kazanabilmektedir.

İç kulağın hiç gelişmediği veya işitme sinirinin bulunmadığı vakalarda ise beyin sapı implantı teknolojisi devreye girmektedir. Bu yöntemle doğrudan beyindeki işitme merkezine elektrot yerleştirilerek duymanın sağlanması mümkün olmaktadır. İşitme kaybının ilk belirtisi bazen sadece kulak çınlaması olabilir; bu durumda vakit kaybetmeden bir uzmana başvurulmalıdır.

Türkiye’de Yeni Doğan İşitme Taraması Başarısı

Türk Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisi Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Tayyar Kalcıoğlu, Türkiye'nin yeni doğan işitme taramalarında dünya standartlarının üzerinde bir başarı yakaladığını ifade etmiştir. 2004 yılında başlatılan protokol sayesinde günümüzde bebeklerin %98'i işitme taramasından geçmektedir.

Erken dönemde tedavi edilen çocuklar, yaşıtlarıyla aynı okullara giderek akademik başarılar elde edebilmektedir. Unutulmamalıdır ki, konuşma engeli aslında işitme engelinin bir sonucudur. İşitme sorunu zamanında çözüldüğünde, bireyin konuşma gelişimi de sağlıklı bir şekilde ilerlemektedir.

Çocuklarda İşitme Kaybı Belirtileri

Doğumdan sonraki süreçte de çeşitli nedenlerle işitme kaybı gelişebilir. Çocukların çevreleri tarafından "uyumsuz" veya "yaramaz" olarak nitelendirilmesine neden olan bazı durumlar, aslında bir işitme sorununun habercisi olabilir. Ebeveynlerin dikkat etmesi gereken işitme kaybı belirtileri şunlardır:

1. Televizyonun sesini normalden fazla açma ihtiyacı.
2. Seslenildiğinde yanıt vermeme veya geç tepki verme.
3. Okul başarısında belirgin düşüş ve derse katılımın azalması.
4. Sosyal ortamlarda içe kapanma veya hırçınlık sergileme.

Bu tür belirtiler gözlemlendiğinde, çocuğun sağlıklı işitemediği ihtimali değerlendirilmeli ve mutlaka kapsamlı bir KBB muayenesi ile gerekli tetkikler yapılmalıdır.