x

Tüp Bebek

Tanım

Tüp bebek tedavisi, yani in vitro fertilizasyon (IVF), sperm ve yumurtanın yumurtalıklardan alınarak laboratuvar ortamında bir araya getirilmesi işlemine verilen isimdir. Sperm ve yumurta vücudun dışında bir araya getirilir. Bu yöntem ile bir dizi fertilite (doğurganlık) problemlerinin üstesinden gelinebilir. Yumurta ve spermler çiftin kendilerinden alınabilir veya donasyon (bağışlama) ile temin edilebilir.

Günümüzde çiftlerin %20’si infertilite (kısırlık) problemleriyle karşı karşıya kalmaktadır.

İlk tüp bebek 1978’de doğmuştur. O günden bu yana binlerce bebek tüp bebek tedavisi ile meydana gelmiştir.

Yapılacak İşlemler

Fertilize yumurtanın (embriyo) korunaklı bir ortamda birkaç gün boyunca büyümesi sağlanır. Daha sonra kadın utersuna transfer edilir. Bu şekilde gebelik şansı artırılır. Fertilizasyon işlemi çok sayıda embriyo oluşturacak şekilde birkaç saatte tamamlanır. Bu işlem birkaç basamaktan oluşur.

Over stimülasyonu aşaması: Normal menstüriyel döngü baskılanır. Overleri stimüle ederek (uyararak) yumurta üretimi artırılır. Stimülasyon için gonadotropin (uyarıcı hormon) kullanılır. Bu, fertilizasyon (döllenme işlemi) için çok sayıda yumurta elde edilmesini sağlar. Yumurtaların gelişimi kan testleri ve ultrason ile görüntülenir. Yumurtaların doğru zamanda toplanması sağlanır.

Yumurtaların toplanması aşaması: Bu aşamada kadın hafif sedasyon altında iken vajinaya bir ultrason probu yerleştirilir. Ultrason monitörü ile overler görüntülenerek foliküllerin nerede olduğu tespit edilir. Vajinal duvardan ince iğne ile overe girerek her bir folikülün içindeki yumurta toplanır.

Fertilizasyon aşaması: Yumurta toplanmasından birkaç saat sonar, erkekten semen örneği alınır. Standart IVF tedavisinde yumurta ve sperm petri kabında karıştırılır. İntrasitoplazmik sperm injeksyonu (ICSI) tedavisi yapılacak ise, bir sperm direkt olarak yumurtanın içine enjekte edilir. Eğer fertilizasyon gerçekleşirse zigot gelişmeye başlar ve inkübatörde iki ila beş gün arası bölünmeye ve büyümeye bırakılır. Bu evre blastokist evresidir. Bu evrede embriyoların uterusa implante olma şanslarının daha yüksek olduğu düşünülmektedir. Embriyo genelde bu evrede uterusa implante edilir.

Embriyo transfer aşaması: Embriyolar belirlenen boyuta ulaştığında, bir veya iki tanesi kadın uterusuna geri transfer edilir. Transfer edilen embriyo sayısı anne adayının sağlık durumuna göre doktor tarafından karar verilir. Çok embriyo olması gebelik şansını artırırken kadını riske sokmaktadır. Bu yapılırken kadının doğru menstüriyel dönemde olması gerekmektedir. Bu işlemde çok ince bir plastik tüp (kateter) serviksten geçerek uterus boşluğuna ultrason kılavuzluğunda ilerletilir. Bu işlem acısızdır ve anestezi gerektirmez (pap smear’a benzer bir teknik). İkiden fazla embriyo gelişirse fazla olanlar daha sonra kullanılmak için dondurulabilir. Dondurulan embriyolar tedavi başarısız olma durumunda, veya başarılı tedavi ardından bir başka gebelik arzu edildiğinde kullanılabilir.

İşlemden iki hafta sonra kanda gebelik testi bakılır. Gebeliğin tanımlanmasından altı hafta sonra ise ultrason ile embriyonun uterusa implantasyonu kontrol edilir.

Eğer sperm kalitesinde bir şüphe söz konusu ise, İntrasitoplazmik Sperm İnjeksyonu (ICSI) işlemi ile sperm yumurta içine laboratuvar ortamında yerleştirilir.

İşlemin başarılı olması yani gebeliğin devam etmesi kadın yaşı ile ters orantılıdır. Bazı kliniklerde 35 yaş altı kadınlarda %90 başarı elde edilirken, 35-39 yaş arasında %85, 40 -44 yaş arasında %45 başarı elde edilmektedir.

Bir IVF döngüsü dört ila altı hafta arasında sürer. Çift, yumurta toplama ve fertilizasyon işlemleri için yarım gününü klinikte geçirir. Bu işlemden iki veya üç gün sonra embriyoların uterusa transferi için kliniğe tekrar giderler, veya blastokist evresinde transfer yapılacaksa beş ila altı gün sonra giderler.

Sağlıklı ve uygun bir kiloda olmak, gebe kalma şansını artırmaktadır. Vücut kitle indeksi 19 ile 30 arasında olursa başarı şansı artmaktadır. Alkol alımı günde bir birim alkolü geçmeyecek şekilde kısıtlanmalı, çiftin her ikisi de sigara içmemeli ve kafein tüketimi çok düşük seviyede tutulmalıdır. Düşük miktarda kafein tüketimi (2-50mg) düşük başarı şansıyla ilişkilidir.

Kullanım Alanları

Fallop tüpü tıkanıklığı, hasarı ve sadece IVF tedavisinin gebeliği sağlayabileceği durumlar.

Endometriyozis

Düşük sperm sayısı

Ovülasyon problemleri

Minör sperm problemleri. (Major sperm problemleri söz konusu ise ICSI işlemi de devreye girer). Spermin yumurtaya penetra olamaması veya servikal mukusta hayatta kalamaması.

Sperme veya yumurtaya zarar veren antikor problemleri.

Eğer çift clomiphene gibi fertilite ilaçları denemiş ve başarısız olunan durumlar.

İntrauterin inseminasyon (IUI) işlemi başarısız olan veya uygulanamayan durumlar.

İki yıldır gebelik denenmiş ancak başarısızlığı açıklayacak bir neden bulunamadığı durumlar, yani sebebi bulunamayan infertilite.

Genetik bir hastalığı aktarmamak için embriyo testi uygulanan durumlar.

Riskler

İlaç reaksiyonu

Çoklu gebelik

Overyen hiperstimülasyon sendromu

Ektopik gebelik

Defektli doğumlar

Kanamalar

Enfeksiyonlar

Kaynaklar

http://www.babycentre.co.uk/a4094/fertility-treatment-in-vitro-fertilisation-ivf

http://ivf.com.au/fertility-treatment/ivf-treatment#what-is-ivf-

https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/conditionsandtreatments/in-vitro-fertilisation-ivf

http://www.webmd.com/infertility-and-reproduction/guide/in-vitro-fertilization

http://www.hfea.gov.uk/IVF.html