Drama; bir kelimeyi, kavramı, bir deneyimi, bir olayı oyun şeklinde canlandırmaktır. Tüm eğitimciler, en etkili ve kalıcı öğrenmenin Uygulama yaparak ve Deneyimleyerek öğrenme olduğu konusunda hemfikirdir. Drama da, bizlere Uygulama yaparak ve Deneyimleyerek öğrenme bakımından eğitim yöntemleri içinde en zengin öğeleri sunan metotlardan biridir. Drama süreci içinde çeşitli oyunlar da yer alabilir. Drama ile düşünceler eyleme dönüşme fırsatı yakaladığından, birey deneyimleme yoluyla yeni davranış ve duygular geliştirir. Duygularını sağlıklı şekilde boşaltmayı, olumsuz duygularının ve sebeplerinin farkına varmayı, düşüncelerini rahatlıkla ifade etmeyi, hem sözlü hem de sözsüz iletişim kurabilme yeteneklerini geliştirir. Her şeyden önce Drama çalışmalarına katılan kişiler çok eğlenir. Bir eğlence aracı değildir; fakat gerçekten çok keyiflidir.
Çalışmalara katılan veya dışarıdan izleyen çoğu yetişkin çocukluğuna geri döndüğünü, oyun oynar gibi hissettiğini, çok eğlendiğini, çok şaşırdığını, mutlu olduğunu, keyif aldığını; bazı katılımcılar da oyun oynamayı unuttuğunu fark ettiğini, hayatı gereğinden fazla ciddiye aldığını, kendini serbest bırakamadığını, bu yüzden drama oyunları sırasında zorlandığını ifade ederler.
Oyun, insan gelişimin ve büyümenin olmazsa olmazlarındandır. Oyun oynamayan çocukta sağlıklı bir gelişmeden söz etmek mümkün değildir; çünkü oyun grup içinde gerçekleşir. Oyun, çocuk için yemek, içmek kadar önemli önemlidir. Çocuk, oyunlar sırasında ben ve ben olmayanı öğrenir. Paylaşır, yardımlaşır, yener, yenilir, güven duyar, karar verir, diğerleriyle işbirliği yapar, iletişim kurar. İşte tüm bunlar oyun ile drama arasında ki ortak özelliklerdir. Gerçekten de drama için bir tür oyun dememiz mümkündür; fakat oyun değildir. Bununla beraber Drama'ya Yapılandırılmış Oyun ya da Temelinde oyun bulunan yöntem demek belki daha doğru olabilir. Çünkü Drama Oyunları, üzerlerinde özel olarak çalışılan, geliştirilmesi ve daha işler hale gelmesi için yapılandırılan malzemelerdir. Kültürel ve evrensel öğelere dayanır. Ayrıca çalışmalarda; katılımcılara yol gösteren, onların gerek Drama'ya ısınmaları gerekse değerlendirme aşamasından maksimum faydayı sağlamaları için çabalayan bir grup lideri bulunmaktadır. Bu yapılandırılmış oyunları oynamak, Drama'da rol almak en çocuklar tarafından sevilir. Onlar hep istekli, dinamik, heyecanlı, Drama'nın her anından lezzet almayı ve Drama yoluyla kendilerini ifade etmeyi başaran yegane varlıklardır. Ne de olsa oyun, onların doğasının ayrılmaz bir parçasıdır. Doğal olarak çocuklar Drama uygulamalarından, yetişkinlerden daha fazla faydalanmaktadırlar.

DRAMA UYGULAMALARININ YARARLARI
Drama uygulamalarına katılan birey şimdi ve burda yaşantısını yakalama şansına sahiptir; çünkü uygulamalar sırasında tüm duyularını etkin şekilde kullanır. Oyunlarını görerek, koklayarak, duyarak, dokunarak, bazen de tadarak yaşantılar. Bu sebeple drama katılımcılarının bir süre sonra algılama becerilerinin keskinleştiği, konsantrasyon yeteneklerinin arttığı, dinleme davranışlarının geliştiği, etkin dinleme becerileri kazandıkları, sözlü ve sözsüz ifade becerileri yönünden zenginleştikleri; yanı sıra etkili iletişim becerilerini geliştirdikleri gözlenir.
Drama uygulamalarına katılan, bireyler; süresi kişiden kişiye değişmekle beraber utangaç, sıkılgan, çekingen yapılarını atılgan, rahat, girişken olma yönünde terk ederler. İçe dönük bireyler, dışa dönük bireylerin özellikleriyle kendilerini dengelemeye, dışa dönük bireyler içe dönük bireylerin özellikleriyle kendilerini dengelemeye başlarlar.
Yapılandırılmış drama oyunlarına katılan kişiler her şeyden önce kendilerini güvende hissederler. Bu sebeple özlerini, benliklerini, egolarını olduğu gibi oyuna yansıtma, davranışlarını oyun sırasında gözlemleme yoluyla kendilerini tanıma, iç görülerini yükseltme, farkındalıklarını çoğaltma imkanı bulurlar.
Drama uygulamaları, katılımcıların hayal gücünü (imajinasyon yeteneklerini, imgelem gücünü) zenginleştirir.
Drama uygulamalarına katılan bireylerde, kendini özgün biçimde ifade etme yetenekleri gelişir. Bunula beraber sanat, edebiyat ve tiyatroya ilgi duymaya başladıkları, ilgi alanlarının genişlediği, çok yönlü kişiler olmaya başladıkları görülmektedir. Yanı sıra drama estetik duygusu gelişimine büyük oranda katkı sağlar.
Drama uygulamaları, duygusal ve ahlaki gelişimi de olumlu yönde destekler. Sağlıklı bir özgüven ve özsaygı geliştirdikleri, özgüven sorunu yaşayan kişilerin özgüven kazandıkları, kendileriyle barışıklık düzeylerinin olumlu yönde etkilendiği ve yine kendini sevme arttığı gözlenmektedir.
Drama uygulamaları, bireylerin eleştirel düşünme, olaylara tarafsız bakma, problem çözme ve bağımsız düşünebilme yeteneklerini de geliştirir.
Çevresel farkındalık artar. Canlı ve cansızların daha fazla farkına varır.
Drama uygulamalarına katılan bireylerin, İnsanları tanıma becerileri geliştiğinden, çevresindeki kişilerle kurduğu iletişimin kalitesi artar ve olayları anlamlandırması kolaylaşır. İşbirliği yapma becerilerini geliştirdiğinden, sosyalliği artırır.
Aslında Dramanın faydaları saymakla bitmez.

DRAMA TÜRLERİ
Psikodrama: Bireylerin yaşadıkları sorunları yeniden ele alıp sorgulama ve sahneleme biçimi olarak tanımlanabilir. Bireyler bir grup ortamı içinde, diğerleriyle etkileşim içinde girdikleri rollerle, dolayısıyla kendileriyle ilgili farkındalık kazanırlar. Psikodrama bireylere, dramatik canlandırmalar yoluyla, geçmiş ve güncel sorunlarını ve çatışmalarını ya da geleceğe dair beklenti, kaygı ve güçlüklerini ele alarak hazırlanma, başa çıkma becerilerini görme ve bunları deneme olanağını sağlar. Bu yönüyle Psikodramanın terapötik etkisi yanı sıra, pedagojik etkinliğinden de söz edilebilir (Schützenberger, 1995).
Eğitici Drama: Drama'nın eğitim amacıyla kullanılmasıdır. Yeni kavramların öğrenilmesi, yeni becerilerin kazandırılması amacıyla uygulanan drama türüdür. Oyun çocuğun en doğal öğrenme biçimi olduğundan eğitici drama çocukta bilgilerin kalıcı hale gelmesini, eğlenerek ve yaşatarak başarır.
Yaratıcı Drama: Bireylerin hayal dünyalarını zenginleştirmek, orijinal düşünmelerini sağlamak, özgün ürünler ortaya çıkarabilmelerine yardımcı olmak, hızlı-farklı düşünme ve davranma becerilerini geliştirmek, problem çözme becerilerini ve yaratıcılık özelliğini geliştirmek için uygulanan drama türüdür.

DRAMA UYGULAMA AŞAMALARI
Drama uygulamaları çeşitli aşamalardan oluşur.
a) Isınma ve Rahatlama Aşaması : Bedensel ısınma hareketleri ile baş bölgesinden başlayarak ayak parmakları uçlarına kadar kaslar çalıştırılarak ısınmaya çalışılır. Rahatlamada aşamasında da çalıştırılan tüm kaslar tek tek rahatlatılır.
b) Rol Oynama Aşaması: Katılımcılar kendi aralarında rolleri bölüşür ve doğaçlama yaparlar.
c) Pandomim Aşaması: Katılımcılar konuşmanın yasaklandığı bir ortamda jest, mimik ve hareketlerle doğaçlama yapar.
d) Oluşum ve Değerlendirme Aşaması: Drama uygulamaları bittiğinde, katılımcılar halka şeklinde oturarak uygulamalar sırasında neler hissettiklerini, neler yaşadıklarını paylaşırlar. Grup lideri bu aşamada katılımcılara sorular sorarak onların kendilerini ifade etmeleri konusunda destekler.

DRAMA UYGULAMALARINDA NELERE İHTİYAÇ DUYULUR?
Drama uygulamak için öncelikle katılımcıların yapacağı drama etkinliklerini önceden planlayan, onların Drama'ya fiziksel ve psikolojik olarak hazırlanmasını sağlayan, katılımcılara gerekli yönergeleri sunacak, onlara Drama'nın her aşamasında destek olacak deneyimli bir grup liderine ihtiyaç var. Tabi grup lideri var; fakat katılımcı yoksa drama uygulaması yapılamayacağından, ilk olarak katılımcılara ihtiyaç var. Ayrıca drama uygulamalarında gerektiğinde çeşitli materyaller kullanıldığından (yastık, top, ip, kağıt-kalem…) bu tür materyallere, son olarak da Drama uygulamalarının gerçekleştirileceği, katılımcıların kendilerini güvende hissedebilecekleri, bedensel hareketleri rahatlıkla yapmaya imkan tanıyan, aydınlık, iyi havalandırılmış, temiz bir ortama ihtiyaç duyulmaktadır.

Kaynaklar:

Schützenberger, A.A. (1995). Psikodrama: Yöntemlerin Bir Özet Sunumu. (A. Özbek, Çev. Ankara: Grup Psikoterapileri Derneği Yayını


İstanbul Psikolog uzmanlarına ulaşmak icin tıklayın!