Özgül Fobi

Özgül nesne ya da durumlarla sınırlı fobilerdir. Basit fobiler olarak da adlandırılırlar. Bu tip bir bozuklukta kişi, belli bir nesne ya da durumun varlığında aşırı ve o duruma uygun olmayan bir anksiyete yaşar. Fobik uyarandan kaçınma eğilimi çok kuvvetlidir. Fobik nesne ya da durumla karşılaşma olasılığı beklenti anksiyetesine neden olur. Beklenti anksiyeteleri nedeniyle hastalar, fobik uyaranla karşılaşabilecekleri ortamlara girmeden önce ayrıntılı bilgi edinme gereksinimi duyarlar. Yaşanan sorunun ciddiyeti ve kişinin hayatını etkileme düzeyi, fobik nesne ya da durumdan kaçınmanın kolay olup olmamasıyla ilgilidir.

Agorafobiklerde olandan farklı olarak, fobik durumdan kaçınma dalgalanma göstermez. Başka bir ifadeyle fobik uyaranla her karşılaşma kaçınılmaz olarak ani bir anksiyete yanıtına neden olur. Bu durum kimi zaman panik nöbeti şeklini de alabilir.

Sık rastlanan özgül fobiler arasında, çeşitli hayvanlardan, yüksekten, gök gürültüsü ve şimşekten, karanlık ve kapalı alanlardan, uçak yolculuğundan, kan görmekten ve enjeksiyon gibi tıbbi girişimlerden korkma sayılabilir.

Bütün hayvan türleri, fobik nesne olma özelliğine sahip olsa da, fare, örümcek, yılan, kedi, köpek, at fobilerine daha sık rastlanır. Hayvan fobisi olan kişiler, korku duyulan hayvanla sık olarak karşılaşmadıkları ya da bu tür bir korkunun günlük yaşamlarını ileri derecede etkilemediği durumlarda, genellikle yardım için başvurmazlar. Uzun yıllardır sahip oldukları fobileriyle birlikte yaşamayı, aldıkları çeşitli önlemler, yaşamlarına koydukları kısıtlamalar pahasına öğrenmişlerdir. Korku duyulan hayvanın kendisiyle karşılaşma dışında, hayvanın bir resmi, görüntüsü, onu hatırlatan herhangi bir nesnenin bile anksiyete yanıtının ortaya çıkması için yeterli olabileceği unutulmamalıdır.

Klostrofobi olarak adlandırılan kapalı yerlerde kalma korkusu ve yüksekte olmaktan korku sık karşılaşılan özgül fobi çeşitleridir. Bu tür korkular, durumsal fobi olarak da adlandırılmaktadır. Klostrofobiyi ortaya çıkartan durumlara örnek olarak, asansörler, tüneller, banyo ve kapalı kabinler, havasız, dar ve basık odalar verilebilir.

Hayvan fobilerinde ve durumsal fobilerde, fobik uyaranla karşılaşma sırasında, kalp atım sayısında artma, çarpıntı, ateş basması, bayılacak gibi olma gibi belirtiler anksiyete duygusuna eşlik eder. Bu belirtilerin kişi için gerçek bir tehlike oluşturduğu söylenemez. Kan ve fiziksel yaralanma fobilerinde ise, kalp atım sayısında ve kan basıncında düşme görülür ve bu durum bayılmayla sonuçlanabilir. Bu tür bir fobisi olan kişilerin bayılmaktan korkuları, diğer fobilerin tersine gerçekdışı değildir ve kişide gerçek anlamda bir tehlike oluşturabilir. Kan görme fobisi olan bir hasta, denizde yüzerken ayağını kayaya çarpma sonrasında gördüğü kan nedeniyle bayıldığını ve çevredekiler tarafından son anda kurtarılarak ciddi bir boğulma tehlikesi atlattığını bildirmiştir.


İstanbul Psikiyatri uzmanlarına ulaşmak icin tıklayın!