Masal Nedir?
Masal, halk kültürünün birçok özelliğini gösteren sözlü bir gelenek ürünüdür. Bundan dolayı kültürel ürün olarak değerlendirilir. Masallar renkli hayal ürünlerinin sihirli etkisiyle yaşamın gerçeklerinden herkese ibret mesajı verirler. Çünkü onlar sosyal karaktere sahiptir. Ayrıca bir dilin gelişimini incelemek için de önemli başvuru kaynaklarıdır.
Masal konusunda ilk bilimsel tezi yapan ve bu konuda daha başka tezleri de bulunan Prof. Saim Sakaoğlu masalı şu şekilde tanımlamaktadır: “Kahramanlarından bazıları hayvanlar ve tabiatüstü varlıklar olan, olayları masal ülkesinde cereyan eden, hayal mahsulü olduğu halde dinleyicileri inandırabilen bir sözlü anlatım türüdür. ( Sakaoğlu, 1999, s.2)
Çocuk eğitiminde ise masalın rolü çok büyüktür. Özellikle okul öncesi çağlarda, halk bilimi unsur olarak derlenen masallardan açık bir anlatım ve basit cümlelerle eğitici ve kıssalı hikâyeler yazmak mümkündür. (Güleç, 1988, s.82) Bizce de masallar hayal gücüne sınır tanımayan sihirli bir dünya gibidir. Bu nedenledir ki çocuklar masal okumayı ama daha ziyade anlattırmayı çok severler. Bunun için masallar küçükler için vazgeçilmezdir.
2-3 yaşları arasında çocuğun ana dilini etkin olarak öğrendiği ve kullandığı bu aşamalar sırasında aileler çocuklarına farklı yöntemlerle yardımcı olabilir ve dil gelişimini destekleyici faaliyetlerde bulunabilirler. Bu konuda en önemli etkinlik masal ve hikâyelerdir. Burada dikkat edilmesi gereken çocuğun sevebileceği ve anlayabileceği masalı seçmektir.
Çocuk gelişiminde masalın rolü:
* Dil ve zihinsel gelişime katkı sağlar.
• Dinleme, taklit etme ve dil ile ilgili alıştırmalar yapması sağlar.
• Kelime hazinesini geliştirir.
• Hayal gücünü geliştirir, hayal günü kullanarak kendi ürününü oluşturma hazzını verir (yaratıcı düşünme).
• Gördüğü şekilleri algılamayı öğrenir.
• Belleğini geliştirir.
• Dikkatini yoğunlaştırma ve dinleme sabrını kazandırır.
• Okuma ilgisini uyandırır.
* Ahlaki kavramları hikâyelerle öğrenir. Çocuklar bu dönemlerde soyut kavramları anlamakta zorluk çektiğinden hikâyelerde bunu örneklerle anlamaya başlar. Bu durum hem ahlaki yönden hem de soyutlaştırma yönünden katkı sağlar.
* Duygusal Gelişime katkı sağlar
• Dinlediği hikâyelerdeki kahramanlarla duygusal olarak özdeşim kuran çocuk başkalarının da aynı duyguları yaşadığını görür, duygu paylaşımı sağlanır ve kendisini yalnız hissetmez.
• Duyguların doğallığını keşfeder.
• Yaşadığı ve yaşayacağı duygusal olaylarda nasıl davranacağına daha önce okunan hikâyelerle hazırlık yapmış olur.
• Yetişkin ile birlikte okunduğunda onunla değerli ve hoş bir zaman geçirmenin yanında ilişkiyi kuvvetlendirir.
* Okuma alışkanlığı kazanır. Çocuğun kitap okuma alışkanlığı kazanmasında büyük bir rolü vardır.
* Ebeveynle veya masal anlatan kişiyle geçirdiği zaman güvenli bağlanmaya ortak paylaşımlarda yaşamaya yol açar.
* Anlatılan hikâyelerle çocuk tecrübe kazanmış olur. Sosyal hayatta önemli olan insan ilişkilerinin (paylaşma, sorumluluk alma, yardımlaşma, hoş görülü olma vb.) önemini ve nasıl uygulanması gerektiğini hikâyelerle yaşayarak öğrenir.
Bu kazançların çoğu araştırmalar sonucunda elde edilmiştir. Bunların dışında her çocukta fark edeceğiniz birçok kazançta olacaktır.
Nelere dikkat edilmelidir:
Masal okumak önemlidir ancak bu konuda dikkat edilmesi gereken bazı noktalar vardır. Sadece sizin uygun olduğunuz anlarda çocuğa kitap okumaya çalışmak çok yararlı sonuçlar sağlamaz. Kitap okumasını bir alışkanlık haline getirmesini istiyorsanız belli başlı bazı kuralları da göz önünde bulundurmanız gerekiyor.
*Masal okumak için çocuğun da hevesli olduğu anları seçmek
*Özellikle sakin ve dinlemeye açık olduğu zamanları doğru saptamak
*Öykünün içeriğini iyi bilmek ve şiddet ya da korku öğeleri içermediğine dikkat etmek.
*Yaşına ve kişiliğine uygun kitaplar ve hikâyeler seçmek
* Anlatılan öyküye bedensel ve sözel olarak katılmak
*Çocuğun da masala katılımını sağlamak amacıyla konuyla ilgili sorular sormak
*Doğru ses tonu ve mimikler kullanmak
*Öykü bittikten sonra karşılıklı olarak ne anlattığı üzerine sohbet etmek
*Özellikle küçük yaş çocukları için resimli kitaplar seçmek ve anlatılan öyküyü resimle de desteklemek. (Duygulu S.)
Masalların hepimizin çocukluğunda izler bırakmış olduğu unutulmamalıdır. Çocuk ve masal neredeyse özdeş iki kavram gibidir. Kazandırmak istediğiniz pek çok değeri çocuklarınıza bu yolla vermeniz daha kolaydır. Çocuğun yaşına ve gelişim düzeyine uygun kitapları seçerek hem çocuğunuzla keyifli zaman geçirmiş olursunuz hem de öğrenmesine katkıda bulunmuş olursunuz.

Anne-babaların vakit buldukça çocuklara çizgi film izletmek yerine masallar anlatan resimli hikâye kitaplarını okuması çok daha faydalı olacaktır.
Okulöncesi çocuklarının okuma alışkanlıkları olmadığından onlara bol resimli hikaye kitabı alıp önce resimlerden ne anladığı anlatması; beraber neler olabileceğiyle ilgili bir hikaye oluşturmak çocuğun hayal dünyasına büyük katkı sağlar. Bu da çocuğun ileride yaratıcı fikirler geliştirmesine katkı sağlar.
Bizler gibi masal ile büyümüş bir nesil kendi çocuklarını da bu duygudan mahrum bırakmamalıdır. Çocuğuyla maç yapan, araba yarıştıran babalar aynı sabrı ve zamanı masal anlatırken de göstermeliler. Unutmayın amaç çocuğunuzla vakit geçirmek değil kaliteli zaman geçirip onların eğitimine ve zihinsel gelişimine katkıda bulunmaktır. Sizler bu güzel hikayelerin nesilden nesile aktarılmasına yardım edin. Unutmayın ki; her çocuk Pinokyo, Kibritçi Kız, Kırmızı Başlıklı Kız, Keloğlan ve daha nice güzel çocukluk masallarını bilerek büyüme hakkına sahiptir


İstanbul Psikolog uzmanlarına ulaşmak icin tıklayın!