ÇOCUKLARIN ÇİZDİKLERİN RESİMLERİN YORUMLANMASI

Her yaş çocuğunun kendine özgü fizyolojik ve psikolojik bir gelişim süreci vardır. Bu süreç içerisinde gelişim dönemine uygun olan bazı davranışları göstermesi beklenir. Bu beklenti içerisinde olan anne babaların unutmaması gereken en önemli durum ise, çocuklarının, diğer çocuklardan farklı olabileceği ve kendine özgü bir ilerleme gösterebileceğidir. Gelişim sürecinin kimi zaman küçük farklılıklarla değişken olmasının yanı sıra dikkat çekici bir unsur da; çocukların bazı davranışları önceleri farkında olmaksızın yaparken bir süre sonra bu davranışları bilinçli olarak göstermeye başlamalarıdır. Çocukların çizdikleri resimlerde de bu gelişimsel sürecin aşamalarının izlerine rastlamak mümkündür. Bu sebeple, çocukların resim yoluyla kendilerini ifade etmeleri farklı aşamalarla ele alınabilir. Bu aşamalar şu şekildedir:

1-KARALAMA DÖNEMİ (1-4)YAŞ ARASI

Çocuklar bu yaşlar arasında gelişigüzel çizimler yaparlar. Resimler daha çok oyun amaçlıdır. Örneğin, anlamsız çizgiler, karalamalar, daireler, toplar gibi.

2-ŞEMA ÖNCESİ DÖNEM (4-7) YAŞ ARASI

Üç yaş çocuğu tipik yuvarlak kafa çizebilir. İnsan resmi çizmesi istendiğinde baş ve ayakları olan insan figürleri çizebilirler. Yüz hatlarını belirleyebilir. Dört yaş çocuğu kolları ve bacakları olan çöp adamlar çizebilirler ve genelde renk ayrımı yapmadan resmi boyarlar. Mutlu resimlerde genelde sarı renk, üzüntülü resimlerde genelde kahverengi renk daha ağırlıktadır. Bunun yanı sıra, çocuk hangi rengi seviyorsa , resimler de ağırlık o renge doğrudur . Resimlerde ağırlık kırmızı renkse iddiacılığı ve saldırganlığı temsil eder. Pembe, sarı, turuncu gibi sıcak renkleri seçen çocuklar sevecen, uyumlu, işbirlikçidir. Siyah, mavi, yeşil, kahverengi gibi soğuk renkleri seçen çocuklar, baskıcı aile ortamında yetişen iddiacı, çekingen,güçlükle kontrol edilen,uyumsuz,gerçek duygularını bastıran çocukları temsil edebilir.

Beş yaşındaki çocuğunun yaptığı insan figürleri ve evler daha belirgin hatlara sahip olabilir. Altı yaş çocuğunun yaptığı resimler de ise artık basit temalar vardır. Çoğunlukla resimlerinde saydamlık hakimdir. Örneğin ev çizimlerinde evin içindeki eşyaları da çizebilirler. Bu durum sizi şaşırtmasın

3-ŞEMATİK DÖNEM (7-9) YAŞLAR ARASI

Bu dönemde çizilen resimler daha belirgin ve ayrıntılıdır. Resmin ne olduğu kolaylıkla anlaşılabilinir. Çizimler daha gerçekçidir. Resimde mekansal ilişki vardır. Çocuklar yer çizgisi kullanırlar. Yer çizgisi çocuğun kendisi ve çevresiyle olan ilişkinin boyutunu temsil eder. Sınırların belirgin olup olmaması önemli ipuçları verir. Örneğin sık çizgiler çocuğun sınırlarının ihlal edildiği ( şiddet, istismar vb) durumlara maruz kalmış olabileceğinin ipuçlarını verebilir. Bu dönemde kuşbakışı resim çizimleri ağırlıktadır.

4-GERÇEKÇİLİK DÖNEMİ (9-12)YAŞLAR ARASI

Bu dönemdeki resimlerde daha ayrıntılı çizimler ve gerçekçi bir yaklaşım görülür. Resimlerin genel konusu kızlar ve erkekler arasında farklılıklar olabilir. Kız çocukları daha çok bebek resmi, kadın yüzü, portreler, elbiseler çizerken, erkek çocukları ise araba,gemi,uçak gibi nesneler çizerler.

5-DOĞALCILIK DÖNEMİ(12-14)YAŞLAR ARASI

Bu aşamada resimlerdeki nesneler orantılıdır ve resimler perspektiftir. Çocuk, yakın çevrede gördüğü objelerin orantılarını, boyutlarını ve derinliklerini çizgileriyle yansıtmaya çalışır. Bu dönemde çocuklar, renkleri en iyi şekilde kullanırlar.

Yukarıda bahsedilen dönemlerin yanı sıra çocuklarımızın çizdikleri resimlerde bazı gizli anlamlar da olabilmektedir. Bu konu ile ilgili net ve kesinleşmiş şeyler söylemek mümkün olmamakla birlikte, yapılan araştırmalardan edinilmiş istatistikler doğrultusunda, bazı genellemelerde bulunabiliriz. Bunlara örnek verecek olursak:

Ailede iletişim kopukluğu, aileyi konu alan resimlerde açıkça görülmektedir. Resimde aile üyelerinin birinin veya birkaçının eksik olması, çocuğun aile fertlerini çizmeyi reddetmesi, ebeveyn figürlerinin olmaması parçalanmış aileyi, sevgi eksikliğini; Anne baba ve çocukların arasına nesnelerin yerleştirilmesi, aile bireylerinin arasında iletişim problemlerinin bir göstergesi olarak kabul edilebilir. Küçük kardeşin anne babanın elinden tutuyor olması ve diğer çocuğun çok uzaklarda çizilmesi veya hiç çizilmemiş olması,sevgi yoksunluğunu ,kardeş kıskançlığını ifade edebilir.

Bunların yanı sıra, bedene ait öğelerin çizilmemesi veya olduğundan büyük/küçük çizilmesi, aşırı vurgulanması gibi konularla ilgili olarak şunları söylemek mümkündür: Çocuğun büyük veya çok küçük kafa çizmesi zihinsel aktivitede problemlerin olduğu ihtimalini ifade edebilir. Vücudun bazı organlarının çizilmemesi veya eksik bırakılması endişe duyulan rahatsızlık hissedilen kısımları yansıtır. Kolların abartılı çizimi aile içi ve çocuğa yönelik şiddeti, kolların çizilmemesi ise güç ve kuvvetin azlığını, ağzın büyük veya küçük çizimi dil ve konuşma problemlerini veya sözel şiddeti, ağzın çizilmemesi ise iletişim problemlerini ifade edebilir. Gözlerin büyük çizimi merakı, boş ve anlamsız bakan gözlerin olması görme problemini ve görmeye bağlı öğrenme problemlerini, burunun abartılı çizimi astım, bronşit gibi solunum yoluna bağlı problemlerin olabileceğini, burunun çizilmemesi güç savaşını, güçsüzlüğü, desteksizliği, kulakların normalinden farklı, büyük veya küçük çizimi işitmeye bağlı problemlerin var olabileceğini ifade edebilir. Ellerin çok büyük çizilmesi dayağı, şiddeti, çalma eylemlerini, çok küçük çizilmesi ise güvensizliği, çevreye uyum güçlüğünü düşündürür. Ayakların abartılı çizimi kendine olan güveni, küçük çizilmesi ise güvensizliği ve yardımsızlığı ifade edebilirken, cinsel organların çizimi saldırganlığı, aşırı endişeyi ve anne babayı çıplak görmüş olmayı temsil edebilmektedir.

Özetlemek gerekirse, çocuklarımızın çizdikleri resimler aslında öylesine karalanmış birer kağıt parçası değil, onların iç dünyasını aydınlatmamıza ve onları daha yakından tanımamıza yardımcı birer yol haritasıdır. Bu nedenden ötürü, çocuklarımıza kendilerini rahatça ifade edebilme şansı tanıyarak onların özgür ruhlarını harekete geçirelim. Sağlıklı günler, sağlıklı nesiller...

Serap Melek ÇAVUŞ KILIÇ

Pedagog - Aile Terapisti


Gaziantep Pedagog uzmanlarına ulaşmak icin tıklayın!