Ani ölüm beklenmedik ve son derece üzücü bir durum olmasına karşın toplumda belli oranlarda görülmektedir. Toplam ani ölüm riski yılda 100 000 kişide 0,5-8,0 ortalama 5 oranında görülmektedir. Bu kaba rakamı ülkemize uyguladığınızda yılda 3 500 civarında ani gelişen ölüm tablosu ortaya çıkmaktadır. Amerika Birleşik Devletlerinde bu oran 2010 yılında 100 000 kişide 2,7 olarak belirlenmiştir. Askere yeni alınan bireylerde eğitime bağlı olarak bu oran 100 000 kişide 9-15 arasında seyretmektedir. 2011 yılında yapılan bir çalışmaya göre bu oran erkeklerde 1000 000 kişide yıllık 6,7 ve kadınlarda 1,8 olarak belirlenmiştir.

Otuz beş yaşın altında olanlarda ve 35 yaşın üzerinde ve elli yaşın altında olanlarda farklı nedenler göze çarpar. Yaş grubu ne olursa olsun genelde kalp sorunları ön plandadır. Yetişkin gençlerde Kalp ritim bozuklukları, Kalp kasının ileri derecede genişlemesi ve büyümesi, kalbi besleyen damarların doğuştan bozukluğu veya kalp kasının iltihabı ani ölüm nedenleri arasında yer alır. Kalp dışında ise beyin içi kanama ve akciğere pıhtı atması önde gelen nedenlerdendir. Genç yetişkinlerde özellikle spor yapanlarda sağlık muayeneleri, düzgün bir şekilde yapılmalıdır. EKG ve ekokardiyografik incelemelerden kaçınılmamalıdır. Ağır spor yapanlarda kalbin sağ tarafında kasları ileri derecede gelişmesine bağlı olarak normal ritmi bozan odaklar oluşmakta ve ani ölüme neden olabilmektedir. Basit tetkik ve muayene yöntemleri ile böyle bir tanı koymak oldukça güçtür. Gerektiğinde ekokardiyografi dâhil tüm tetkikler yapılmalıdır. Amerikan üniversitelerinde atletizm ile uğraşan sporcular için özel bir takip sistemi uygulanmasına karşın ani ölüm riski düşürülememiştir. Spor ile uzun süreden beri uğraşanlarda bile ani ölüm oluşması şaşırtıcı olmamaktadır.
Otuz beş yaşın üzerindeki toplum katmanında ise genelde ailede ani ölüm öyküsünün bulunması çerçevesinde risk faktörlerine sahip bireylerde ani ölüm şansı fazladır. Genelde bu tür ölümler koroner damarlardaki daralma ve darlıklara bağlı olarak gelişen myokard enfarktüsü (kalp krizi) ve bağlı komplikasyonlar sıklıkla da ritim bozuklukları sonucunda gelişir. Az oranda da olsa aort kapak bozuklukları ve aort damarının yırtılması gibi hastalıklarda nedenler arasında sayılabilir.
Genç yetişkinlerde ani ölüm riskinin önlenmesinde başarılı olunamasa da özellikle 35 yaş üstü bireylerde özellikle ailesinde elli yaş altında ani ölüm öyküsü bulunması, aileden gelen kandaki yağ oranı yükseklikleri, insüline bağlı şeker hastalığı, kontrol altına alınması güç olan hipertansiyon ve ağrı sigara içicileri klasik olarak risk altında bulunmaktadır. Bu tip bireylerin sıkı bir taramadan geçirilmesi gerekmektedir.
Ani ölüm riski erkeklerde daha yüksektir. Ani ölüm olgularının çoğunluğu sabah saat altı ve öğle saatleri arasında olmaktadır.
Gene olguların çoğunluğundan ani ölüm öncesindeki 24 saat içinde mutlaka bir belirti görülmektedir.
Ani gelişen baygınlık, çarpıntı ve ağır yorgunluk hissi bu belirtilerden olup ani ölüm habercisi olabilir. Zamanın kısalığı dikkate alındığında hiç ertelemeden hemen bir sağlık kurumuna başvurulması önemlidir. Bireylerin özellikle ailesinde ani ölüm öyküsü bulunanların sık kontrol edilmesi bile ani ölümlerin önlenemsinde en basit ve etkili yöntem olduğu açıktır.

KAYNAKLAR:

1.Sudden Cardiac Death Prediction and Prevention: Report From a National Heart, Lung, and Blood Institute and Heart Rhythm Society Workshop Circulation. 2010;122:2335-2348,

2. Risk stratification for sudden cardiac death: current status and challenges for the future Eur Heart J. 2014;35:1642-1651,


İstanbul Kalp Damar Cerrahisi uzmanlarına ulaşmak icin tıklayın!