Horlama deyip geçmeyin!
Horlama nedir?
Horlama, uykudayken üst solunum yollarında gelişen tıkanıklığa bağlı oluşan sestir. Bu ses soluk alma sırasındaki hava akımının yarattığı vibrasyondan kaynaklanmaktadır. Toplumdaki kadınların %24’ ünün, erkeklerinse %40’ ının düzenli olarak horladığı saptanmıştır, sadece A.B.D.’ de yaklaşık 40 milyon kişinin horladığı düşünülmektedir. Horlamada en önemli nokta “Basit Horlama” ile “Tıkayıcı Uyku Apne Sendromu” (TUAS) nun ayrımının yapılabilmesidir.
Basit horlama ve TUAS nedir?
Yüksek sesle horlayan insanların yaklaşık yarısında TUAS bulunmaktadır.
Uykudayken burun ve/veya ağızdaki hava akımının 10 sn veya daha uzun süre ile kesilmesine “apne” adı verilmektedir. Gerek göğüste gerekse karında soluk alıp verme çabası olmasına rağmen hava akımının olmamasına “tıkayıcı apne” denmektedir. Basit horlaması bulunan hastalarda normal sayıda apne saptanırken, TUAS’ ı bulunan hastalarda bu sayı ciddi oranda artmaktadır. Bir gecelik uykuda ortalama 5 kez/saat den fazla tıkayıcı apne geliştiğinde klinik olarak TUAS tanısı konur.
Basit horlama ve TUAS ayırıcı tanısı nasıl yapılır?
Günümüzde TUAS tanısında, “uyku testi” (polisomnografi) nin kullanılması altın standarttır. ENTO Kulak Burun Boğaz merkezi bünyesinde de oluşturduğumuz uyku laboratuarı ile hastanın bir gecelik uyku boyunca yaşadığı apnelerin sayısı, süresi ve tipi hakkında bilgi sahibi olmaktayız. Elde ettiğimiz verilere göre TUAS’ ın şiddetini ve buna göre en uygun tedavi seçeneğini belirlemekteyiz.
TUAS’ ın toplumdaki sıklığı ne orandadır?
Günümüzde tanı alan hastaların sadece buzdağının görülen kısmını oluşturduğu düşünülmektedir. Örneğin, A.B.D’ de yapılan bir çalışmaya göre 65 yaşın üzerindeki erişkinlerde, TUAS prevalansı kadınlarda %9 ve erkeklerde %24 olarak saptanmıştır. Ayrıca “Sleep Heart Health Study” (Uyku Kalp Sağlığı Çalışmaları) göstermiştir ki, 40-60 yaş arasındaki insanlarda uykuda solunum bozukluğu rahatsızlıkları belirgin derecede artmaktadır.
TUAS için risk faktörleri nelerdir?
Şişmanlık (Obezite): Aşırı kilo ile TUAS’ ın arasında yakın ilişki olduğu bilinmektedir. Özellikle vücut kitle endeksinin yüksek ve/veya boyun çevresinin geniş olması önemli belirleyicidir.
Cinsiyet: Erkeklerde kadınlara kıyasla 2-3 kat daha sıktır. Ancak menopoz sonrası özellikle hormon replasman tedavisi kulllanmayan kadınlarda belirgin derecede artmaktadır.
Alkol kullanımı: Düzenli alkol alan kişilerde TUAS gelişme riskinin daha yüksek olduğu saptanmıştır.
Hipotiroidi: Bu hastalarda metabolizmanın bozulmasına bağlı olarak gelişen kas hastalığı ve obezite TUAS riskini arttırmaktadır. Tiroid hormon tedavisi ile düzelme elde edilebilmektedir.
TUAS’ ın belirti ve bulguları nelerdir?
Şiddetli horlama
Uykuda nefes durması
Kalitesiz uyku
Uyku hijyenin azalması
Gündüz uykuluk hali
Sabah başağrıları
İş performansında düşüklük
Tedaviye dirençli kalp rahatsızlıkları
Cinsel fonksiyon bozuklukları
TUAS’ ın yol açtığı komplikasyonlar nelerdir?
Trafik/İş kazaları: Çalışmalar tedavi edilmemiş TUAS hastalarının, kaza yapmaya eğilimlerinin 2-3 kat daha fazla olduğunu ortaya koymuştur.
Kalp rahatsızlıkları ve Hipertansiyon: Erişkin ve yaşlı popülasyonda gelişen koroner arter hastalıkları, kalp yetmezliği ve aritmilerde TUAS’ ın rolü olduğu ortaya konmuştur. Ayrıca hipertansiyonun da TUAS’ lı hastalarda görece sık olduğu bilinmektedir (>%30).
İnme: İnme geçiren hastalarda uykuda solunum bozukluğu prevalansının daha yüksek olduğu saptanmıştır.
Cinsel fonksiyon hastalıkları: TUAS hastalarında erektil disfonksiyon gibi rahatsızlıklar gelişebilmektedir. TUAS’ ın tedavisi ile klinik düzelme elde edilebilmektedir.
TUAS nasıl tedavi edilebilir?
Tedavide birçok farklı metod önerilmektedir. Bunların başlıcaları:
Continous Positive Airway Pressure (Sürekli Pozitif Hava Basıncı) (CPAP): TUAS tedavisinde altın standart olarak kabul edilmektedir. Üst solunum yolunda darlık yaratan bölgelerin pozitif basınç yardımıyla kapanmasının önlenmesi prensibine dayanmaktadır. Tedavi edici özelliği yüksek olmakla birlikte hastaların uyumlarının düşük olması (%40-50) en önemli sorunu oluşturmaktadır.
Cerrahi yöntemler: Son yıllarda TUAS tedavisine olan ilginin artması ile birlikte birçok farklı yöntem ve teknik önerilmiştir. Bunlar arasında en sık uygulananlar radyofrekans somnoplasti ve uvulupalatofaringoplasti ve dil köküne cerrahi müdahalelerdir.
Dental apereyler: Tıkanmaya yol açan yumuşak damak ve dilin pozisyonunu ayarlayarak tedavi de yer alırlar.
ENTO KULAK BURUN BOĞAZ MERKEZİ
