Lazer, ’60’lı yıllardan bu yana tıbbın çeşitli alanlarında kullanılıyor. Ancak son 20 yılda lazer teknolojilerinde yaşanan büyük gelişme ve bunun tıbba yansıması, tedavi başarılarında önemli mesafeler kaydedilmesini sağladı.Lazerle başarılı sonuçların alındığı alanlardan biri de dermatoloji. Lazer teknolojisinin gelişmesi ve daha güvenli hale gelmesi ile birlikte son 20 yılda dermatolojide yeni bir çağ açıldı. Öyle ki birkaç seansta acısız ve zahmetsiz bir şekilde ciltteki lekelerden, akne izlerinden, damarsal lezyonlardan kurtulmak mümkün.

LAZER NEDİR?
Dermatolojideki kullanımından önce, lazerin ne olduğuna bir bakalım. Lazer, İngilizce ‘light amplification by the stimulated emission of radiation’ dan türetilmiş bir kısaltma. Lazerler, basit anlamda yoğunlaştırılmış ışın üreten cihazlar. Bu ışının en önemli özelliği tek renkli, düz, tek fazlı ve yoğun olması. Bu ışının dalga boyu ve gücü, tıptaki kullanım alanlarını belirliyor. Dalga boyu ve gücüne göre de farklı lazerler söz konusu.

Lazer tedavilerinde ana amacın derinin bir bölümüne zarar vermek olduğunu söyleyen Anadolu Sağlık Merkezi’nden Dermatolog Dr. Esra Özgüroğlu, “Bu amaç hedef doku tarafından özel ışın demetinin absorbe edilmesi ile elde edilir. Bu hedefe yönelik zarar oluşurken, derinin diğer bölümlerinin korunması lazerin en önemli özelliğidir. Lazer ışının oluşturduğu enerji, derideki koyu renkli maddeler tarafından absorbe edilir. Deride tedavi edilecek olan doku, lazer için hedeftir ve hedef madde tarafından lazer ışını emilir. Bu hedefler, pigment hücreleri, kan hücreleri, dışardan deriye verilen boya maddeleri yani dövmedir” diyor.

ŞARAP LEKELERİ
Dermatolojide lazerin, damarsal ve pigmente lezyonlar, aşırı yara iyileşme dokusu, akne ve sedef hastalığı tedavisinde; ayrıca lazerle epilasyon ve dövmelerin silinmesinde kullanıldığını vurgulayan Dr. Özgüroğlu, lazer tedavilerinde en yüz güldürücü sonuçların damarsal lezyonların tedavisinde alındığının altını çizerek şunları söylüyor:

“Özellikle şarap lekesi denilen doğumsal damar anomalisi lezyonunda başarı oranı çok yüksektir. Toplumda yüzde 0.3 oranında görülen ve ciddi psiko-sosyal problemlere neden olan şarap lekesi, gelişmiş lazer teknolojisi sayesinde artık tedavi edilebiliyor. Şarap lekesi en sık yüzün bir yarısını tutmakla beraber vücudun yüzde 50’sini kaplayacak kadar büyük de olabilmektedir. Bebek doğduğunda bu lekeler vardır ve bebekle birlikte büyürler. Doğumu takiben erken dönemde seanslar halinde yapılan tedaviler en etkin tedavilerdir. Tedaviye çocuk üç aylık olduktan sonra başlanabilir. Ne kadar erken başlanırsa o kadar olumlu sonuç alınır. Erken dönemde başladığında tedavi oranı yüzde 75-80’lere kadar çıkabilir.

Yüz ve bacaklardaki ince telenjiektazi dediğimiz damar genişlemeleri, özellikle burunda kızarıklık ve damar genişlemeleri ile seyreden rozasea dediğimiz hastalık, örümcek damarlanma ( spider angioma) gibi lezyonlar da lazerle başarı ile tedavi edilmekte. Lazer akne tedavisinde de başarılı bir şekilde kullanılmaktadır.

Lazerin yoğunlukla kullanıldığı alanlardan biri de lazer epilasyon. Amerikan İlaç Dairesi FDA tarafından onay görmüş en etkin kıl yok etme yöntemi olan lazer epilasyonda hedef, doku kıl folikülünde lokalize olmuş pigmentlerdir. Kıl folikülünün zarar görmesi ile kıl yok edilir. 5-6 seanslık lazer epilasyon sonrasında kıların yüzde 80-85’i tamamen yok edilebilmektedir.”

DOĞRU HASTA SEÇİMİ ÖNEMLİ
Lazerde başarı oranını yükselten en önemli faktörün doğru hasta seçimi olduğunu söyleyen ASM’den Dermatolog Dr. Mehmet Coskun Acay ise, “Güncel tedavilerde ilk akla gelen, tedavinin etkinliği ve yan etkilerdir. Doğru amaçla ve doğru şartlarda lazer tedavisinde ciddi yan etkilere rastlanmamakta. Doğru şartlar, hekimin lazeri kullanımı (uygun hasta, bronzlaşmamış ten, güneşsiz mevsim...) ve hastanın önerilen şartlara uyumuyla (güneşten korunma, önerilen kremlerin kullanımı...) sağlanabilir. Lazer tedavisi, doğru dalga boyu ve süre seçildiğinde oldukça etkili yöntemdir. Damarsal kaynaklı olaylarda lazer dışında bir tedavi seçeneğiniz yok, ama deri lekeleri, pigmente lekeler, bazı benler, güneş lekeleri, lazerle tedavi edilecek kahverengi lekeler için cerrahi, peeling işlemi, dondurma işlemi, alternatif seçenekler arasında sayılabilir. Hastaya bu alternatifler de sunulur, doğru seçime karar verilir. Lazer, kullanım kolaylığı, etkinliği ve çoğunlukla ağrısız oluşuyla, öne çıkmaktadır” diyor.

LAZER, DERMATOLOG TARAFINDAN YAPILMALI
Dermatolojideki lazer uygulamalarında en önemli sorunlardan birinin lazerin hekim olmayan kişiler tarafından güzellik merkezlerinde uygulanması olduğunu söyleyen Dr. Acay, “Lazer mutlaka medikal merkezlerde ve bu alanda uzmanlık almış hekimler (dermatoloji ve plastik cerrahi uzmanı) tarafından uygulanmalıdır. Aksi takdirde doğru tanı koyup, doğru hastaya, doğru işlemi uygulama konusunda sıkıntılar yaşanıyor” diyor.

Lazer sistemleri:
Cynosure V-Star (pulse dye laser): Damarsal kaynaklı hastalıklarda ve benlerde, skar tedavisinde, deriyi soymadan (non ablatif) kırışıklık azaltma tedavisinde kullanılıyor.
Cynosure Apogee Elite: Aynı ünite üzerinde a) Nd: YAG (1064 nm): Özellikle pigmente lezyon ve bazı damarsal lezyonların tedavisinde kullanılıyor.
Alexandrite (755 nm): Epilasyon tedavisinde etkin. Çok koyu tenli insanlarda dahi kullanılabilecek bir lazer. Koyu tenli insanlarda en büyük risk lazer yapılan alanda beyaz lekelerin kalması. Bu lazer modeli beyaz leke olasılığını çok düşük düzeye indiriyor.

HIZLI, AĞRISIZ BİR YÖNTEM
Lazer tedavisinin en önemli avantajları hızlı, ağrısız olması ve daha sonrasında bakım gerektirmemesi. Seansların sayısı ve süresi lezyonun derinliğine, genişliğine göre değişmekle birlikte 5 dakika ile 1 saat arasında sürüyor. Dr. Esra Özgüroğlu, lazerin kullanım alanlarına göre kaç seansta olumlu sonuçlar alındığını şöyle sıralıyor:
Kılcal damarlar: Damar çatlağı, çok yüzeysel damar lezyonları üç-dört seansta tedavi ediliyor ama çok noktasal olanlar bir iki seansta da kaybolabiliyor.
Cilt lekeleri: Daha çok güneş lekelerinde kullanılıyor. Basit çiller için genellikle bir iki seans yeterli oluyor.

Benler: Kanser riski taşıması nedeniyle genellikle benlerde lazer uygulaması tercih edilmiyor. Tercih dışı kalmasının önemli nedenlerinden biri de lazerin cerrahiye herhangi bir üstünlüğünün olmaması. Cerrahide bulunan patolojik inceleme yapabilme şansı lazerde olmadığı için, benlerde cerrahi yöntem tercih ediliyor.

Kırışıklıklar: ASM’de non ablatif denilen soymadan yapılan işlem uygulanıyor. 4-6 seans sürüyor. Ekimden nisan ayına kadar olan dönemde, mümkünse kış aylarının içinde bitirilmesi ve birer aylık (bazen 5 hafta olabilir) aralarla yapılması öneriliyor. Seanslar tamamlanana kadar yüksek faktörlü koruyucu güneş kremleri kullanılması öneriliyor.

Akne tedavisi: Akne tedavisinde iki yönlü kullanılıyor. İlk kullanım alanı düşük dozlarda haftalık seanslarla lazer yaparak medikal tedaviye destek olunuyor. Daha az ilaç kullanılıyor ve akne daha çabuk iyileşiyor. İkinci kullanımı da akne izlerine yönelik.

Sedef hastalığı: Lazer sedef hastalığında birinci seçenek değil. Ancak çok sınırlı alanda kalmış, tedaviye dirençli vakalarda kullanılıyor. Sedefi tedavi etmiyor ama dönemsel iyilik hali elde ediliyor.

HANGİ VAKALARDA LAZER KULLANILIYOR?
Damarsal lezyonların tedavisi
Pigmente lezyonların tedavisi
Lazer epilasyon
Keloid (aşırı yara iyileşme dokusu)
Akne
Sedef hastalığı
Dövmelerin silinmesi