Tüp Bebek tedavisinde gebelik elde etmenin temel şartı elbette sağlıklı bir sperm ve aynı şekilde sağlıklı bir yumurtanın döllenmesi ve rahim içerisine tutunmasıdır. Ancak ilerleyen yaşla birlikte kadınlarda yumurtalık rezervleri azalmakta ve tüp bebek yöntemi ile de bazen yumurta elde edilmesi mümkün olamamaktadır. Aynı şekilde azoospermi adını verdiğimiz durumda da erkekte sperm üretimi olmamakta ve yine tüp bebek yöntemiyle de olsa yapılacak bir şey kalmamaktadır.
Evlat edinme seçeneği de çocuk sahibi olmak isteyen ama tüp bebek yönteminden yararlanamayan çiftler için bir seçenektir. Dünyaya gelmiş ama çocuk yuvalarında büyümek durumunda kalan bebeklerin ve çocukların da bir aileye kavuşmaları da son derece insani ve gerekli bir durumdur..ancak çiftlerden en azından birinin üreme sağlığının yerinde olması durumunda bu bireyin kendisine ait, kendi özelliklerin taşıyan bir öz çocuğunun olmasını istemesi de doğaldır ve bu gibi durumlarda teknik olarak tek seçenek sperm veya yumurta bağışı yani Donasyon’ dur.
Kelime anlamı“bağış"olan bu işlemde gerek erkek gerekse dişi yumurta hücreleri bağışlanarak bu tür sorunları olan bir çiftin gebe kalması sağlanabilir.
Bugün için ülkemizde bu işlemin her iki şekli de (kadın veya erkek yumurta hücrelerinin bağışı) yasal olarak mümkün değildir ve yurdumuzda uygulanmamaktadır.
Batı ülkelerinde ise bu tür uygulamalar devlet tarafından sıkı denetleme ve yasal çerçevelerle serbesttir ve çocuk sahibi olamamış ailelerde özellikle genç donörler kullanılması nedeniyle başarı oranı yüksek bir tedavi seçeneği sunmaktadır.
Teknik olarak kadında yumurta donasyonu, herhangi bir tıbbi sorunu olmayan ve kısırlık problemi olmayan kadınların yumurta hücrelerinin yardımcı üreme teknikleri ile elde edilerek başka bir kadın için kullanılması ve gebelik elde edilme işlemidir.
Erkekte de hiç sperm olmaması durumunda başka tıbbi bir problemi ve kısırlık sorunu olmayan bir erkeğin spermlerinin kullanılarak gebelik elde edilme işlemidir. Bu yöntemde verici kadından elde edilen yumurtalar alıcı kadının eşinin spermleri ile döllendirilir ya da verici erkeğin spermleri kadınının yumurta hücreleri ile döllendirilir ve döllenen yumurtalar (embriyo) kadının rahmine yerleştirilir.
Türkiye’de yasak olması nedeniyle Belçika Yunanistan, Girit, Kıbrıs gibi memleketimize yakın yerlerde donasyon yolu ile bebek sahibi olmaya çalışan pek çok Türk ailesinin olduğu bilinmektedir.
Donasyon yolu ile bebek sahibi olmak için, kadında hiç adet görmemiş ama rahim içi mukozasının iyi olduğuna karar verilen hastalar, kemoterapi veya radyoterapi sonucu yumurta hücrelerinin kayıp olması, cerrahi yollarla yumurtalıkların alınması veya sebebi bilinmeyen nedenlerle erken menopozda olan kadınlar, daha önceki denemelerinde az veya hiç yumurta elde edilemeyen kadınlar, adetin 3. günü yapılan FSH değerinin 15 ve üzeri olan hastalar, birçok başarısız IVF denemesi olan ve gebelik elde edilemeyen kadınlar,
Erkekte ise; hiç sperm bulunamaması, az bulunması, yapılan aşılamalarla gebelik elde edilememesi, mikroTESE yöntemi ile sperm bulunamayan erkekler, sperm morfolojisindeki bozukluklar nedeniyle denemelerde başarısızlığa uğrayan erkekler (özellikle burada kesin morfolojik bozukluk kararını vermek için iyi bir androloji merkezi tarafından karar verilmiş olması gerekmektedir) donasyon adayıdırlar.
Yumurta vericisi nasıl seçilir ? Mümkün olduğunda yaşı genç bir kadın veya erkek seçilir. Ailesinde genetik, doğumsal bir hastalık olmaz, bulaşıcı hastalık olmaz, Donör, merkez tarafından dikkat ve itina ile seçilmeli ayrıntılı bir sağlık muayenesinden geçirilmektedir. Mümkünse anne veya babaya fiziksel olarak saç, göz rengi olarak benzeyen kişiler seçilmektedir. Kan grupları anne ve babayla veya en azından anneye uyumlu olmaktadır. Riskleri: Genel anlamıyla diğer tüp bebek işlemlerindeki risklerle benzerdir, ama yumurta bağışında iğne ile yumurta büyütme yöntemi kullanılmadığından bu tür tedavilerin riskleri söz konusu değildir.
Donasyon İşlemi: Donasyon işlemi geçirecek çifte de tüm bulaşıcı hastalık araştırmaları yapılmaktadır. Kadının ayrıntılı bir jinekolojik ultrason muayenesi yapılmalı, gerekli ise rahim filmi ya da histeroskopi ile rahim içi mukozası değerlendirilmektedir. Erkeğin spermleri ayrıntılı araştırılmalıdır. Eğer erkekte sperm yoksa sadece ayrıntılı bir sağlık muayenesi yeterlidir.
Yumurta donasyonu siklusu: Verici kadın yumurtalarının geliştirilmesi için tedaviye başlandığı anda alıcı kadın gitgide artan dozlarda östrojen hormonu kullanmaya başlar. Vericinin yumurtaları toplandığı gün de alıcının eşi sperm örneği verir ve bu şekilde laboratuar ortamında döllenme işlemine başlanır. Bundan 1 gün evvelinde alıcı olan kadın progesteron hormonu kullanmaya başlar. 3–5 gün sonra embriyolar rahim içine yerleştirilir. Transfer işleminden sonra anne adayı progesteron ve östrojen hormonlarını kullanmaya devam eder. Embriyo transferinden 12 gün sonra gebelik tahlili yapılır ve kandan gebelik testi yüksek çıkarsa 12. haftaya kadar aynı hormonlar kullanılmaya devam edilir.
İşlemin Ücreti: Bağış yöntemiyle tüp bebek uygulamasında maliyet normal tüp bebek uygulamasından biraz daha pahalıya mal olmaktadır.
