Hamilelikte tiroid tembelliği bebeklerde zeka geriliğine yol açıyor:
Hipotiroidi yani tiroid bezinin yavaş çalışması doğurganlık çağındaki her 100 kadından birini etkiliyor. Tiroid bezinin tembelliği metabolizmayı yavaşlatıyor, kilo artışı, ödem, saç dökülmesi, cilt kuruluğu, kabızlık ve cinsel isteksizliğe sebep oluyor. Amerikan Hastanesi Endokrinoloji Uzmanı Dr. Selçuk CAN hamilelikte tiroid tembelliğinin teşhis ve tedavi edilmemesinin doğacak bebeklerde zeka geriliğine yol açtığını söyledi. Üç ay önce New England Journal of Medicine dergisinde yayınlanan ve ABD’de yürütülen bir çalışmada 25216 hamile kadın 1987-1990 yılları arasında tiroid testine tabii tutuldu. Alınan kan örnekleri dondurulup, 9 yıl saklandı. 1997 yılında yapılan analizler sonucunda hipotiroidisi yani tiroid tembelliği olan 62 kadın saptandı. Bu kadınların 7-9 yaş arasındaki çocukları zeka, dikkat, dil, okuma yeteneği, okul performansı ve görsel-motor performansı içeren 15 ayrı testten geçirildi. Elde edilen sonuçlarda hamilelik esnasında hipotiroidisi teşhis ve tedavi edilemeyen 48 kadının çocuklarının IQ değerinin tiroid hastalığı olmayanların çocuklarına kıyasla 7 puan daha düşük olduğu saptandı. IQ skorunun normalde 100 üzerinde olması gerekir, ama hiptiroidili annelerin çocuklarının %20 sinde IQ değeri 85 in altında idi. Bu değer ise çocuklarda öğrenme güçlüklerine ve okulda başarısızlıklara sebep olacak düzeydedir. Elde edilen verilerin ışığında araştırmanın sorumlusu Dr. James Haddow tüm hamile kadınların basit bir kan testi olan tiroid testinden geçirilmesini tavsiye etti.

Tiroid tembelliğinin tedavisi doktor reçetesi ile satılan L-thyroxine maddesi ile yapılıyor. Bu madde hasta olan tiroid bezinin üretemediği, fakat ancak sentetik olarak laboratuvarda geliştirilen bir ilaçtır. Hamilelere L-thyroxine maddesinin uygulanması hem anne karnındaki bebeğin normal beyin gelişimini sağlar; hem de annenin metabolizmasını düzenler. L-thyroxine ilacının yan etkisi yoktur. Hamileliğin ilk üç ayı bebeğin beyninin ve iç organlarının gelişimi için çok önemlidir. Bu dönemde bebeğin sağlığı anneden geçen tiroid hormonlarına bağlıdır. Eğer annenin tiroid bezi yavaş çalışıyorsa o zaman bebeğin beyin gelişimi tam olmaz ve zeka geriliği gelişir. Bu yüzden annedeki guatrın tesbiti için daha gebelik olmadan test yapmak gerekir. Ailesinde guatr olanlar özellikle bu konuda hassas davranıp mutlaka TSH testi yaptırmalıdır. Amerikan Hastanesi endokrinoloji Uzmanı Dr. Selçuk Can Türkiye’de guatrın çok sık görüldüğünü ve özellikle hamilelik planlayanların gebe kalmadan önce gerekli testleri yaptırtmaları gerektiğini söyledi.

Sıkça Sorulan Sorular
1) Hipotiroidi nedir?
Boynun ön tarafında bulunan tiroid bezinin yeterli hormon üretememesine hipotiroidi denilir. Hipotiroidinin halk arasındaki adı tiroid bezi tembelliğidir. Hipotiroidizme bağışıklık sisteminin bozulup, tiroid bezini tahrip etmesi sebep olur. Bu tecridi olarak gelişen bir rahatsızlıktır. Ağrı, acı, şişlik, kızarıklık gibi belirtilere sebep olmaz. Hipotiroidinin diğer bir sebebi ise guatr ameliyatı veya tiroid bezine atom tedavisi uygulanmasıdır.

2) Hipotiroidinin belirtileri nelerdir?
Hipotiroidide metabolizma yavaşladığından tüm vucüt sistemleri etkilenir. Genel yorgunluk hali, şişmanlama, ödem, saç incelmesi, cilt kuruluğu, tırnaklarda kırılma ve kabızlık görülür. Konsantrasyon azalması, unutkanlık, cinsel isteksizlik ve depresyon gelişir.

3) Hipotiroidi teşhisi nasıl konulur?
Teşhis hormon testleriyle konulur. Kanda T4, T3 seviyeleri düşer, TSH seviyesi yükselir.

4) Hipotiroidinin tedavisi nasıl olur ? Yan etkileri varmıdır?
L-thyroxine adındaki bir ilaç hormon dengesizliğini düzeltmek için kullanılır. Bu tedavi bir endokrinoloji uzmanı tarafından yapılmalıdır. O zaman herhangi bir yan etkisi gelişmez. L-thyroxine sabah aç karnına boş mideye günde bir tablet olarak alınır. Tedavi ömür boyu sürer. Her sene bir defa hormon testiyle kontrol yapmak gerekir. Eğer tedavi ehil olmayan ellerde yapılırsa fazla alınan ilaç çarpıntı, el titremesi, aşırı terleme belirtilerine sebep olur.

5) Hipotiroidi hastasıyım ve hamile kaldım. Tedavim değişecek mi?
Hamilelik sırasında tiroid hormonuna ihtiyaç artar, bu yüzden aldığınız ilacın dozu % 25 arttırılmalıdır. Tedavinin doğru yapılması bebeğinizin zeka gelişimini etkileyeceğinden bu dönemde mutlaka bir endokrinoloji uzmanına gözükmeniz gerekmektedir.

6) Şu an hamileyim. Kadın doğum uzmanımdan beni guatr için test etmesini istemelimiyim?
Yapılan en son çalışmalar erken teşhis ve tedavinin gelişen bebek üzerine olumlu etkilerini gösterdiği için mutlaka tiroid testi yaptırmalısınız. Öncelikle sizde olan boyunda şişilik, iç sıkıntısı, çarpıntı gibi belirtileri doktorunuza söylemelisiniz. Ailenizde guatrı olan varsa mutlaka test yaptırmanız gereklidir.

7) Guatr tedavisi görüyorum. Aldığım başka ilaçlar bu tedaviyi kötü etkiler mi?
Evet. Demir tedavisi ve antiasit denilen asit salgısını azaltan mide ilaçları tiroid haplarının barsaktan emilmesini azaltıp, onları etkisiz hale getirirler. Bu yüzden bu ilaçlarla tiroid hapları aynı anda alınmamalıdır.

Endokrinoloji Uzmanı Dr. Selçuk CAN