Sosyal Anksiyete Bozukluğu

• kaygı Anksiyete, sebebi iç çatışmalar ve sıkıntılı yaşam olayları olan bir kaygı durumudur. Tedavisi de en kestirme ifadeyle, bunu yaratan etmenlerin (iç çatışma, dış sıkıntı) giderilmesiyle mümkün olur. peki herhangi bir... Dr. Itır YILMAZPsikiyatri (Afyon - )

SOSYAL ANKSİYETE BOZUKLUĞU

Sosyal anksiyete bozukluğu oldukça sık görülen ve kişinin yaşamını, yaşam kalitesini çok etkileyen bir hastalıktır.

Sosyal anksiyete bozukluğu olan kişi, sosyal ortamlarda başkaları tarafından yargılanacağı, mahcup ya da rezil olacağı kaygısı yaşar. Başka insanlarla etkileşim gerektiren durumlarda ya da bir eylemi başkalarının yanında yapması gereken durumlarda korku ve kaygı yaşarlar ve bu durumdan kaçınmaya çalışırlar. Başkalarının kendisini aptal, zayıf, yetersiz göreceğini ve ellerinin ya da sesinin titrediğinin, yüzünün kızardığının, ellerinin terlediğinin başkaları tarafından fark edileceğini düşünürler. Bu sebeple de sosyal ortamlardan, başkalarının yanında yemek yemek, su içmek ve yazı yazmaktan kaçınırlar.

Sosyal anksiyete bozukluğu tanı ölçütleri

1. Sosyal ortamlarda ya da performans gerektiren durumlarda veya tanımadık insanlar önünde ortaya çıkan belirgin ve inatçı korku. Başkaları tarafından aşağılanmasına ya da utanmasına neden olacak biçimde davranmaktan kaygı duymak
2. Korkulan sosyal durumla karşılaşmak her zaman anksiyete doğurur.                    Çocuklardaki anksiyete ağlama, huysuzluk yapma, donakalma ya da tanıdık olmayan insanların olduğu ortamlardan uzak durma olarak görülebilir.
3. Kişi korkusunun anlamsız olduğunu bilir
4. Sosyal ortamlardan kaçınılır.
5. Sosyal ortamlarda yüzde kızarma, ellerin ya da sesin titremesi, avuç içinde terleme, kusmaktan korku olur

Sosyal anksiyete bozukluğu olan kişiler eleştirilmekten, reddedilmekten, başkaları tarafından olumsuz değerlendirilmekten çok kaygılanırlar, kendilerine olan güvenleri ve saygıları azdır ve aşağılık duygularına çabuk kapılırlar. Sosyal ortamlarda kendilerini ortaya koyamazlar bu durumda kendi kapasitelerini ortaya koymamaya neden olur.

Özellikle tanımadığı ya da az tanıdığı kişilerin yanında daha fazla huzursuz olurlar aile içinde genelde daha rahattırlar.

 Toplum önünde konuşmaktan çekinirler bu nedenle de sınıfta sorulan bir soruya bildiği halde, yanıt verirken sesinin titreyeceği ya da yanlış yanıt verip sınıftakilere rezil olacağı kaygılarıyla söz almazlar, sınav anksiyetesi de fazla olduğundan okul başarısı düşer.

İş başvurusu yaparken kendini çok iyi ortaya koyamaz, kendine güvensiz bir izlenim bırakır, işte çalışırken de toplantılarda söz alamaz dolayısıyla da kendi kapasitesini ortaya koyamaz ve bu durum da iş hayatında başarısızlıklara neden olur.

Genel olarak arkadaşlık kurmakta zorlanırlar özellikle karşı cinsle ilişki kurmakta zorlanırlar, genellikle de bu kişiler evlenemezler.

Sosyal anksiyete bozukluğunda görülen tipik korkular

Sosyal;

-Yabancılarla karşılaşma

-Otoriteyle karşılaşma

-Toplum içinde yeme içme

-Küçük gruba katılma

-Partiye gitme

-Test edilme

Performans;

-Toplum önünde konuşma

-Başkaları tarafından izlenirken yazma, yemek yeme

-Toplum önünde müzik aleti çalma ya da rol yapma

-Gruba rapor sunma

-Aynı düşüncede olmadığını söyleme

Sosyal anksiyete bozukluğu olan kişiyi anksiyeteye sürükleyen sosyal durumlar

1. Toplum içinde telefonla görüşme
2. Toplum içinde yemek yeme
3. Toplum içinde bir şeyler içme
4. Yetkili biriyle konuşma
5. Dinleyiciler önünde konuşma, rol yapma
6. Partiye gitme
7. Başkaları tarafından izlenirken çalışma
8. Başkaları tarafından izlenirken yazma
9. Çok iyi tanımadığı biriyle telefonda görüşme
10. Çok iyi tanımadığı biriyle yüz yüze konuşma
11. Yabancılarla karşılaşma
12. Genel tuvaletleri kullanma
13. Birilerinin oturduğu odaya girme
14. İlgi odağı olma
15. Bir toplantıda hazırlıksız konuşma yapma
16. Yetenek, yeti, ya da bilgi testine tabi tutulma
17. İyi tanımadığı birine onaylamadığını veya aynı düşüncede olmadığını ifade etme
18. Çok iyi tanımadığı bir kişinin gözlerinin içine bakma
19. Önceden hazırlanmış bir raporu bir gruba sözel olarak sunma
20. Romantik ya da cinsel ilişki amacıyla karşı cinse yaklaşmaya çalışma
21. Alınan bir malı parasını geri almak üzere iade etme
22. Israrlı bir satıcıya karşı koyma

Tedavi

Sosyal ortamlarda kaygılanmak herkesin zaman zaman yaşadığı bir durumdur ama bu kaygı çok sık yoğun ve birçok sosyal ortamda oluyorsa ve kişinin sosyal ve mesleki işlevselliğini bozuyorsa tedavi edilmelidir. Sosyal anksiyete bozukluğunun tedavisinde yalnızca ilaç tedavisi yeterli değildir, mutlaka psikoterapi de gereklidir. Sosyal anksiyete bozukluğunun tedavisinde bilişsel davranışçı psikoterapi uygulanmaktadır.

Dr. Aytül Gürbüz Tükel

Psikiyatri Uzmanı