Prof. Dr. Nuran GÜRSES  

Prof. Dr. Nuran  GÜRSES
Teyit edilmiştir.
Bağlantıma Ekle Soru Sor Takip Et Teşekkür Gönder

Soru Limiti

1 Soru / Günde

Bugün Sorulan

1 soru sorulmuştur

Branşı

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları

İl / İlçe

İstanbul / Şişli

Meslek Grubu

Tıp Doktoru

Üyelik Tarihi

14.09.2009

Son Giriş Tarihi

10.09.2014 14:23:27

Çocuklarda ateş ve tedavisi
Toplam Okunma : 35929 kez okundu.

Çocuk hekimlerine en sık başvuru nedenini ateş oluşturmaktadır. Çocuk muayeneleri ve acil servis başvurularının %10 ile %20 sinde esas yakınma nedeni ateştir.


Vücut ısısında yükselme olarak tanımlanan ateş beyinde(hipotalamus)ki bir bölge tarafından kontrol edilmektedir.Vücut ısısı gün içerisinde değişim gösterirsede, hipotalamus vücut ısısını oldukça dar bir aralıkta tutmaya çalışmaktadır.Karaciğer ve kaslarda oluşan ısının düzenlenmesi yine aynı bölge tarafından kontrol edilmekte ve vücuttan ısı kaybını sağlayan deri ve akciğerler aynı mekanizma ile düzenlenmektedir.


Vücut ısısında yükselme olarak tanımlanan ateş 3 değişik mekanizma ile ortaya çıkmaktadır.Enfeksiyon,malignensi ve kollagen vasküler hastalıklarda santral sinir sistemindeki hipotalamik bölgedeki ateş merkezinde ısı yükselmesi olmaktadır.Bu tip ateşlerde ateş düşürücüler ve çevre ısısının düzeltilmesi ile ateş düşürülebilmektedir.İkinci tip ateşte örneğin salisilat zehirlenmesi,hipertroidizm ve çevre ısısının arttığı durumlarda ısı kaybından fazla ısı oluşması söz konuşudur .Üçüncü tip ateş'de ısı kaybında sorun vardır. Bu duruma örnek olarak sıçak çarpması,bazı deri hastalıkları ve zehirlenmeler verilebilir.Ateş düşürücüler ikinci ve üçüncü tip ateşlerde etkili değildir.


Ateşin ortaya çıkması oldukça karışık bir mekanizma ile oluşmaktadır.Eksojen pirojenler (Bakteri,virüs,mantar enfeksiyonları ve bazı ilaçlar)fagositik hücreleri uyarmakta ve endojen pirojenlerin salınımına yol açmaktadır.Bu maddeler prostaglandin E2 uyarmakta ve prostaglandin E2'nin hipotalamusu uyarması sonucunda ateş ortaya çıkmaktadır. Özette ateş oluşum mekanizması son derecede karışık bir sistemdir.Burada kısaltılarak verilmeye çalışılmıştır ve bazı ayrıntılar atlanmıştır.


Yukarıda oluşumun özetlemeye çalıştığım ateş klinikte bazı belirtilerle ortaya çıkmaktadır.Vücut ısısı yükselince başlıca dört evreden bahsedilebilir


1.Evre-Prodromal dönem
Hasta kendini iyi hissetmez. Vücut ısısı normaldir.

2.Evre-Titreme dönemi
Hasta üşür ve kendini soğuk hisseder vücut ısısı yüksektir.

3.Evre-Kızarma dönemi
Hasta kendini daha iyi hisseder ,deri sıcak ve kurudur.

4.Evre-Terleme dönemi
Bu evrede ise deri ıslak olup,vücut ısısı düşmeye başlamıştır.

Ateşin tanımı oldukça zordur.Vücudun çeşitli bölgelerinde ölçülen değerler farklı olduğu gibi,gün içindeki değerlerde de farklılıklar vardır.
Rektal(Anus) 38 ° C

Ağız 37,5 ° C

Koltuk Altı 37,2 ° C

Kulak 38 ° C

Çocuklardaki ateşin başlıca nedeni enfeksiyonlardır.

Viral ve bakteriyel enfeksiyonlar

Üst solunum yolu enfeksiyonları

Mide-bağırsak enfeksiyonları

Kulak enfeksiyonu

Krup,bronşiolit ve diğer alt solunum yolu enfeksiyonları

İdrar yolu enfeksiyonları başlıca ateş nedenlerini oluşturmaktadır.

Enfeksiyonların dışında aşı uygulamalarından sonrada ateş görülebilir.Aşılama sonrası gelişen ateş oluşumu ve görülme zamanı aşının tipine göre değişmektedir.

Fazla giydirilen çocuklarda da ateş yüksek bulunabilir. Çocuğun giysilerinin hafifletilmesi ile ateşin düştüğü görülür.Diş çıkarma döneminde görülen ateş tartışılan bir konudur Genellikle diş çıkarmaya bağlı ateş yüksek bir ateş olmayıp kendiliğinden düzelmektedir.


Ateşli çocuğun tedavisi konusunda tartışmalar mevcuttur.Ateşin bir savunma mekanizması olduğu görüşü yanısıra ateş tedavisinin önemli olduğunu vurgulayan çalışmalarda vardır. Ateşli çocuklar genellikle başlangıçta aileler tarafından önemsenmez ve evde tedavi edilmek istenirse de ateşli çocuğun değerlendirilmesi ve bu değerlendirmenin hekim tarafından yapılması son derece önemlidir.

-Eğer bebek üç aydan küçük ve ateşi 38° C ise

-Üç aydan büyük bir çocukta ateş 38° C veya daha yüksek ve çocuğun görünümü iyi değilse

-Üç ay-otuz altı ay arasındaki bebek çocuklarda ateş 38,9° C ve üstünde ise

-Herhangi bir yaştaki çocukta ateş 40° C ve üzeri ise

-Çocuğun öyküsüne ateşli havale mevcutsa

-Ateşle birlikte döküntüleri mevcutsa

-Çocukta kronik hastalıklar örneğin;kalp hastalığı,kanser,lupus ve orak hücreli anemi tanısı ile takip ediliyorsa bu durumda çocuğun mutlaka bir hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir.


Ateşli çocukta yapılacak öncelikle yaklaşım ateşin düşürülmesidr.Bu durumda;

-Çocuğun giysileri çıkarınız veya azaltınız

-Çocuğun bulunduğu odayı serinletiniz

-Sıvı almasını artırınız

-Ilık suyla banyo yapmasını sağlayınız.

Oda ısısının 22-23 °C ve banyo su ısısının 29.4 °C ve 32.2° C arasında olmasına dikkat ediniz.Ateş yukarda belirttiğim işlemlerde düzelmez ve ateş yükselmeye devam ederse bu durumda Dr ile görüşünüz ve ateş düşürücülere başlayınız.Çocuğunuzun dinlenmesini sağlayınız.

Ateş düşürücüler(antipiretik)ajanlar ne şekilde etki etmektedir yan etkileri söz konusumudur ve veriliş yolları
(Tablo 1ve Tablo 2) de özetlenmiştir.

Tablo1:Ateş düşürücü ajanların etkileri.
Ateş düşürücü Ağrı kesici Ödem çözücü
etki etki etki
(Antipretik) (Analgezik) (Antinflamatuvar)
üüSalisilatlar : ++ + +


Parasetomol : + + sınırlı


İbuprofen : ++ + +


Ketoprofen : + + +


Nimesulid : ++ + +



Tablo2:Ateş düşürücü ajanların toksik etki,yan etki ve veriliş yolları.



Toksik etki Yan etki Veriliş Yolu




Salisilatlar : Reye sendromu Mide-barsak kanama Tablet


Parasetomol : Karaciğer ve böbrek _ Şurup
Tablet


İbuprofen : Akut böbrek yetmezliği Az Şurup
Tablet


Ketoprofen : Akut böbrek yetmezliği ? veya az Şurup
Tablet


Nimesulid : Akut karaciğer ve + Şurup
böbrek yetmezliği Tablet




*Aspirin 18 yaşından küçük çocuklarda verilmesi;nadir ve ciddi bir komplikasyon olan Reye sendromu nedeniyle önerilmemektedir.

*Ülkemizde çocuklarda Nimesulid kullanımına 2002 yılından sonra kısıtlama getirilmiştir.


Çocuklarda ateşin düşürülmesi son derece önemlidir.Ailelerin ateş düşürme konusunda eğitilmelidir. Ateş bir savunma mekanizması olmakla beraber ateşin oluşturduğu yan etkiler önemlidir.


Ateşin oluşturduğu en önemli yan etki febril konvülziyon diye adlandırdığımız ateşli havalenin oluşumudur.Febril konvülziyon vücut ısısının artması ile ortaya çıkar. Çocuklarda görülme sıklığı %2 ile %5 arasında değişmektedir. En sık görülme aralığı 6 ay -5 yaş olup 18.ayda pik yapmaktadır.Basit,Komplike Epileptik formda febril konvülziyonlar görülebilir.Önemle üzerinde durulması gereken bir nokta febril konvülziyon ile epileptik nöbetlerin karıştırılmamasıdır.


Febril konvülziyonlu çocuklarda ateş nedenini saptamak ve tedaviyi planlamak esastır. 6ay-5 yaş arasındaki hastaların öykülerinde bir veya birden fazla febril konvülziyon öyküsü mevcut olsa bile,tedavide antikonvülzan ilaçların önerilmesi söz konusu değildir.


Ateşli çocukta ateşin düşürülmesi son derece önemlidir.Yukarıda belirttiğim ateşin düşürülmesi metodların yanı sıra ateş düşürücüler de bu amaçla kullanılmaktadır.Ateş düşürücü ilaçlar arasında en çok kullanılan parasetamol ve ibuprofendir. Ancak bir çok hastada bu ilaçların tek başlarına kullanılmalarının yeterli olmadığı görülmektedir. Bu durumda ardışık antipiretik tedavi gündeme gelmektedir. Ardışık antipiretik tedavisi konusunda bazı tereddütler olduğu şüphesizdir.Sonuçta oldukça karışık bir mekanizma ile ortaya çıkan ateşte ateşin düşürülmesi ve ateş nedeninin saptanması için hekime müracaatın en doğru yaklaşım olduğu unutulmamalıdır.

Facebook Yorumları
İlginizi çekebilecek Sorular